Lakbay

Isinulat ni Honey Khryzsean L. Ang

            “You are never too old to set another goal or to dream a new dream” – Les Brown

            Gaano ka man katanda, maari ka pa rin magsimula ng bagong layunin at mangarap ng bagong pangarap. Hindi pa huli; marami pang oras para may matuklasan na bagong talento, ang kailangan lang natin ay magsimula.

            Noong nakaraang taon, napagtanto ko na gusto ko pang mas humusay sa aking mga talento at sa parehong oras ay gusto ko rin makadiskubre ng bagong talento. Dahil dito, buong taon kong pinaghirapan at pinagtiyagaan ang aking mga talento. Sa simula ng taon, aking ipinagbutihan ang patuloy na pagpapahusay sa aking matagal na na naidiskubreng talento, ang calligraphy.

            Buong bakasyon ako gumawa ng mga artworks at ipinagpatuloy and pagpapayaman sa aking kakayahan sa pagsusulat. Isinigurado ko na araw-araw akong may isinusulat, kahit isang salita lamang, para mas lalo akong humusay sa pagsusulat.

            Bukod sa paghuhusay sa aking mga munting kakayahan, napag-isipan ko rin noong bakasyon na gusto ko rin matuto ng bagong kakayahan. Matagal ko nang gusting pumasok sa mundo ng digital arts, at noong bakasyon ay aking nasimulan ang paglalakbay sa nasabing mundo.

            Sa aking paglalakbay, aking unang tinahak ang photo manipulation at photo editing. Nanood ako ng mga bidyo sa internet para matuto sa nasabing sining. Una, naghanap muna ako ng mga litrato na maaring gamitin. Sunod, ipinatong ko ang iba’t ibang mga hugis at linya sa aking napiling litrato. Nilagyan ko rin  ito ng mga litrato ng mga bulaklak. Pagkatapos, ay inayos ko na lamang ang layout ng mga bagay bagay. Ito ay mga halimbawa sa aking pagsisimula.

            Bukod sa photo manipulation, sinubukan ko rin noong bakasyon ang paggawa ng vector art. Para sa matagumpay na output, inuna ko muna ang pagguhit ng sketch ng gusto kong makamit na disenyo. Kinakailangan ko rin pumili ng color scheme o mga kulay na gagamitin sa aking artwork. Pagkatapos, ay ginaya ko na ang aking sketch sa paggamit ng mga pangunahing hugis na ipinagsabay-sabay o ipinagpatong-patong.

            Natapos ang bakasyon na marami akong nadiskubreng talento. Ngunit, hindi riyan nagtatapos ang aking paglalakbay. Sa pagsapit ng pasukan, ay mas nalinang ko ang aking mga kakayahan sa pamamagitan ng paggamit nito sa paaralan. Dumawa ako ng mga logo ng Supreme Student Government ng aming paaralan. Bukod pa rito, ay nagdisenyo rin ako ng poster ng aking sinalihang samahan, ang Iskolarts, upang hikayatin ang aking kapwa mga iskolar na sumali sa nasabing samahan.

            Marami rin akong ginawang poster para sa mga aktibidad ng SSG tulad ng pagdiriwang sa araw ng mga guro, nighttime gig at isang leadership seminar.

            Bukod sa aking talento sa sining, upang makapagtapos ng haiskul, kinakailangan ng bawat iskolar na matapos ang SCALE program. Para sa aking Action strand, napagdisisyunan kong subukan ang paglalaro ng table tennis. At dito ko nadiskubre ang aking talento sa paglalaro.

            Sa tuwing araw ng Linggo, ay pumupunta ako sa Ligao upang mag-ensayo sa table tennis. Sa unang bahagi ng pag-eensayo, tinuruan ako ng aking guro ng pagtira sa bola gamit ang forehand at backhand. Para mas lalong masanay sa paglalaro, naglalaro ako kalaban ang robo-pong, isang makina na awtomatikong tumitira ng bola.

            Kasabay sa pagtuto sa paglalaro ng table tennis, ay sinubukan ko rin matuto ng iba pang uri ng sining. Isa sa aking mga sinubukan ay ang paggawa ng line art. Ang line art ay isang uri ng sining kung saan iginuguhit ang outline ng mga bagay at naglilikha ng minimal na art style. Sa aking mga inilikhang line art, nagging hilig kong gumuhit ng mga bungo biliang aking mga paksa.

            Ngunit kahit gaano karami pang bagong talento ang aking maiidiskubre, mayroon akong isang talento na patuloy kong papaunlarin, ang aking kahusayan sa pamumuno. Simula pa noong bata pa ako ay lagi na akong kasama sa mga student leaders at noong pumasok ako sa PSHS-BRC, ay saka ko lang napagtanto na importante pala sa akin ang pagbibigay serbisyo sa kapwa ko iskolarts. Simula noon, ay lagi kong isinisigurado na ibinibigay ko ang lahat ng aking makakaya sa lahat ng mga gawain na isinasagawa ng SSG. At higit sa lahat, isinisigurado ko na ako ay nagiging tulay sa pagitan ng kinatawan ng mga mag-aaral at ng administrasyon ng aming paaralan.

            Ngayong taon, tunay na mas humusay ako sa aking mga talento at mas marami akong naidiskubreng bagong mga talento. Ngunit, alam kong hindi pa nagtatapos ang aking pakikipagsapalaran sa mundo ng mga talento. Patuloy akong maglalakbay dahil alam kong marami pa akong mahahanap na talento. At kasabay nito, ang aking mga kasalukuyang talento ay alam kong patuloy ko ring paghuhusayin. Dahil sa bawat hakbang na aking itinatahak sa mundo ng mga talento, ay mas lumalapit ako sa aking mga pangarap.

Isinulat ni: aldrian alarcon | 11 – physics

Para sa karamihan ng gumagamit ng Internet, ang reddit ay ang gateway sa lahat ng kagiliw-giliw na nangyayari sa mundo. Ang pagbisita sa reddit ay tulad ng pagbabasa ng pang-araw-araw na pahayagan maliban na ang reddit ay napapanahon, interactive, personalized, naghihikayat ng paglahok at pagsali sa mga usapan, at lubhang kaganyak kung minsan, sa ibang mga salita, ito’y maganda.

Ang paraan ng paggawa nito ay ang mga tao ay nagsusumite ng mga link sa reddit (mga post sa blog o mga larawan o video) at iba pang mga tao ay bumoto sa mga link pataas o pababa. Ito ay isang simpleng ideya ngunit ginagawang reddit sa isang listahan ng mga pinakamahusay na bagay na binabasa ng mga tao o pinapanood sa Internet ngayon.

Ang pangalan ay isang kontraksyon sa Ingles ng ‘Read It’ o sa Filipino’y ‘Nabasa Na’ gaya ng: “Nabasa ko na ito sa Reddit”, na kung gumugugol ka ng malaking oras sa site, ay ito ang sasabihin mo sa lahat na sumusubok na ipakita ang anumang mga bagay. Kung tutuusin ay parang isang kahanga-hangang sumpa.

Dahil walang mga editor sa reddit ay hindi mo alam kung ano ang iyong makikita ngunit alam mong sigurado ka na ito ay magiging nakakatawa o kawili-wili o nakakabighani dahil libo-libong iba pang mga tao ay bumoto na nagpapahayag na ito ay isang bagay na kailangang tingnan.

Isipin natin sa ganitong paraan: kung ang Google ay kung saan ka pumunta sa paghahanap para sa mga bagay, ang reddit naman ay kung saan ka pumunta upang makita ang mga bagay na natagpuan ng mga tao. Ngunit ang reddit ay hindi isang listahan ng mga bagay lamang: ang reddit ay isang magandang puno na may mga sangay, na tinatawag na subreddits.

Kung gusto mo lamang ang pulitika o cute na mga hayop o mga nakakatawang caption ng imahe o isports o mundo ng balita ay may mga subreddits na naglilista lamang ng mga bagay na iyon. Meron din namang subreddit ang iyong bansa at rehiyon. May hinahangaan ka bang isang palabas sa TV na natapos na ngunit ilang taon na ang nakaraan? May isang subreddit kung saan ang mga tao ay nag-uusap pa rin tungkol dito na parang bagong labas lamang ito galing sa telebisyon. Ang tech geeks ay may r/technology at ang geeks naman sa mga bandila ay may r/vexillology – at kung may pagkakataon na interesado ka sa isang bagay na hindi pa umiiral, pindutin lamang ang isang pindutan at isang bagong subreddit ay ipapanganak.

Ang bawat subreddit ay tulad ng pangunahing page: isang pag-update ng listahan ng mga kagiliw-giliw na bagay ayon sa mga taong interesado sa mga bagay na iyon. At kapag ang isang subreddit ay lumalaki at malaki ay napakaganda at nakakatuwa ang kinalalabasan: halimbawa ang subreddit r/aww, isang seksyon na nakatuon sa adorableness, ay isang pandaigdigang 24-oras-isang-araw na labanan upang mahanap pinakacute na mga imahe ng mga hayop. Lumalabas na kung binibigyan mo ang mga tao na may alagang mga hayop ng isang lugar upang magkaroon ng kanilang mga larawan ng mga alagang nakikipagkumpitensya, ang resulta ay ang pinakamataas na density ng kariktan na nilikha ng kabihasnan ng sang-katauhan.

Ngunit walang mga editor na tumatakbo sa site, paano gumagana ang proseso ng pag-uuri na iyon? Walang oras upang makapunta sa code, ngunit maaari mong isipin na ganito: Ang mga nag-uugnay na isinumite ng mga tao ay mga lobo na lumulutang pataas at pababa sa listahan. Kapag ang isang tao ay nag-‘upvote’ ng isang link na ito ay nagdadagdag konting helium at kapag nag-’downvote’ ang tao ay mababawasan ito ng helium. Bawat oras, ang reddit ay naglalagay ng mga timbang sa lahat ng mga lobo – ito ay nagbibigay ng mas magandang pagkakataon sa mga bagong link upang makipagkumpetensya laban sa mga na sa paligid na mas mahabang nasa taas na. Ang paraang ito ay napakaganda sa pag-ayos at pag-uuri ng mga dapat makitang links, mapa-pulitika man o kaya’y mga biro.

Siyempre, kapag ang isang website ay sumasaklaw sa kabuuan ng mga gawain ng sangkatauhan ay nagiging weird ito, gaya lamang ng mga subreddits. Gaya ng mga subreddits na may imahe ng mga ibon na may mga braso o kaya’y mga artwork ng mga lumilipad na balyena, maraming mga imahe na nagpapasaya sa mga tao maging weird man ito o hindi. Ngunit tandaan na ang reddit ay maaaring maging weird dahil weird talaga ang reddit, ngunit dahil weird ang mga tao. At ang magandang bagay tungkol dun ay nagbabago ang reddit ayon sa mga kagustuhan mo – habang sumali ka sa mga gusto mong subreddits at iwanan naman ang mga hindi mo masyadong gusto o kaya’y wala sa interes mo. Ang pangunahing page ay nakatuon para lamang sa mga kagustuhan mo. Nililista rito ang mga subreddits na sinusubaybayan mo at iniiwan naman yung mga hindi. Kaya ang reddit ay ang pagtingin mo sa buhay, ito ay kung ano mang gustuhin mong gawin.

Ngunit ang mga link ay ang ulo lamang ng iceberg dahil pwedeng magkaroon ng mga talakayan sa loob ng links at nandito namamalagi ang tunay na puso ng reddit. Gaya ng pag-uri at pag-ayos ng mga lobo upang mahanap ang mga pinakamagandang link ay mayroon ding mga komento sa talakayan na napupunta sa itaas. At ito ay nagpapakita ng mga komento sa isang paraan na naghihikayat ng mga pag-uusap at talakayan. Ang ganitong pag-ayos at pag-uri ay nagsisilbing dahilan na maging mas kawili-wili ang mga talakayan kumpara sa mga link mismo.

Meron namang mga subreddits na nakatuon lamang sa mga talakayan at pakikipagusap. Tulad ng r/AskReddit na pwede kang magtanong ng mga bagay sa mga tao sa bawat sulok ng mundo upang malaman ang kanilang mga opinyon o mga karanasan sa isang bagay. Meron ding r/IamA na nagsasabi ang ilang mga tao kung ano ang kanilang propesyon gaya ng, “I am Senator Bernie Sanders, Ask Me Anything” o kaya’y “I am Barrack Obama, President of the United States of America, Ask Me Anything”, at kanila namang sasagutin ang mga katanungan ng mga tao galing sa mga komento. At dahil sa anonymity ng mga gumagamit ng reddit, ang mga talakayan ay laging nakakaaliw at bukas-loob kumpara kung ang gagamitin mo ay ang totoo mong pangalan. Ngunit, dahil sa anonymity ay ating makikita hindi lahat ng saloobin ng bawat isa ay maganda. Ngunit ang anonymity ay hindi naman kinakailangan kaya pwede kang makahanap ng mga aktor, artista, kahit presidente at mga prime minister ay pwedeng sumagot sa mga tanong ng komunidad.

Ang reddit ay isang komunidad na may sariling kultura at kasaysayan at lalong may epekto sa pisikal na mundo sa mga bagay tulad ng: pakikipagkita sa personal at pagpapalaki ng pera para sa charity sa kapwa at pagtulong sa isang pamilya na makasama ang kanilang may sakit na anak at pagpapadala sa mga guro ng mga suplay na kailangan nila. Sa pamamagitan ng mabilis na pagsugod ng demokrasya at mga mabilis na mga reaksyon galing sa mga tao ay parang mararamdaman mo na mas mamamayan ka pa ng Internet kumpara sa sarili mong bansa. Ngunit sa huli ay mahirap nga namang intindihin ang reddit kung hindi ka man lang sumama sa pag-komento at pagboto ng mga posts, na inirerekomenda kong iyong gawin. At sa pagkakataong nasanay ka na rito ay mapapaisip ka na lang kung pano ka gumamit ng internet dati.

Isinulat ni Jed Arcilla

Naaalala ko pa yung mga pagkakataon na pinapagalitan ako ni papa dahil sa mga kalokohan at kakulitan ko habang naglalaro ng chess. Tinatawanan rin lang ako ni ate dahil hindi ko kayang icheckmate ang aking kalaban gamit ang queen. Namasdan ko na mahal na mahal talaga ni papa ang chess sapagkat mayroon siyang mga de kahoy na mga chessboard at mga libro hango sa kanyang paboritong grandmaster na si Gary Kasparov sa aming bahay. Sa bawat araw na umuuwi ako galling paaralan ay agad-agad akong pinapabasa at pinapanalyze ng mga laro sa chess. Kung minsan, pinapalaro niya ako sa mga matatanda.  Pagkatapos ko magbasa ng libro’y naglalaro kami ni papa ng isang laban bago matulog. Lagi lang naman akong talo at nagsisimula na akong magsawa. Sinasabihan lagi ako ni papa na dapat ang bawat galaw ko sa chess ay dapat may silbi at dapat kong seryosohin ang bawat laro. Hay nako, dito nagsimula ang pasakit ko simula Grade 2.

Matapos ng ilang daang pagkatalo, tinatanong ko lagi si papa kung bakit lagi niya akong pinapalaro sa mga matatanda lalo na yung mga adik sa chess na sa mga kalye kalye. Nakangiti lamang siya. Isang bagay lang naman ang nagpapasaya sakin kung bakit ako naglalaro ng chess, iyon ay ang paglilibot sa iba’t ibang lugar sa Bicol dahil sa pagsali ko sa iba’t ibang mga tournaments. Naaalala ko lagi na sa bawat tournament na lumipas ay lagi akong ginagantimpalaan bilang “Top Kiddie” kahit mababa lang naman score ko kung ikukumpara sa ibang matatanda. Dahil diyan, napaisip ako na baka ang paglalaro ko sa mga matatanda ang dahilan kung bakit nanalo ako sa ibang mga batang kasing edad ko.

Matapos ng kaunting panalo, Namamasdan kong unti-unti nang nawawala ang mga beses na pinapagalitan ako ni papa. Naaalala ko na sa bawat laro na tinatalo ko siya ay lumiligaya siya sabay ngiti. Nakikita ko siyang pinagyayabang ako sa ibang matatanda kung gaano raw ako natuto ng chess kumpara sa dati kong sarili.

Matapos ng maraming panalo, nabigyan ako ng pagkakataong sumali sa Palarong Bicol nung Grades 5 at 6. Nakamit ko ang 2 bronze medals, isang silver at isang gold medal. Biglang nagbago ang chess career ko nung grade 6 nang bigla akong makapasa sa NCE (National Competitive Examination) sa Philippine Science High School- Bicol Region Campus.

Sa buhay ko sa sekondarya, nagsisimula na akong magtanong-tanong sa tatay ko kung bakit ako naglalaro ng chess. Dahil di niya naman ako mabigayn ng sagot, huminto ako sa pagsali sa mga tournaments at unti-unti na akong tumigil maglaro. Sa tamang panahon, nagkausap kami ni papa ng masinsinan tungkol sa dahilan ng paglalaro ko ng chess at lumipas ang oras na pumunta kami sa isang tournament. Makalipas ng ilang oras, natanto ko na marami palang naitutulong sakin ang chess sapagkat hindi ko lang napapansin. Ukol sa mga research, ang paglalaro ng chess ay nagpapagaling ng academic performance. Napaisip rin ako kung bakit ang mga Russian Schools ay may chess bilang asignatura sa kanilang pagaaral. Masayang masaya ako dahil napagtanto ko na sa bawat gantimpalang natatanggap ko sa entablado’y laking tuwa ang naiaambag ko sa aking mga magulang. Sinabihan ako ni papa na ang rason ko raw ng paglalaro ay mahahanap ko sa tournament na iyon. Napagmasdan ko na ang raming mga maliliit na batang mahilig sa chess na naglalaro. Bigla kong naalala yung mga beses na kalaro ko yung mga matatanda nung bata pa lamang ako. Dahil dito, binigyan ako ni Lord ng bagong dahilan at ito ay tulungan yung ibang mahilig sa chess matuto.

Tulad ng chess, ang pagsasakripisyo ng piyesa ay pwede mo siyang gawin sa bawat sitawasyon o pagsubok. Pwede ang kalabasan nito’y napakalupit na panalo or nakakahinayang na pagkatalo. Mahirap ang mga ganitong bagay pagisipan pero darating rin ang tamang oras na gagaling ka at mas handa kana sa mga pagkakataong haharapin ang mga pagsubok. Para saakin, magtiwala lang sa Diyos dahil hindi siya magbibigay ng mga problemang kaya nating solusyunan sapagkat tinutulungan niya tayo malagpasan ang mga problemang ating hinaharap.

Sa aking paglalaro ng chess, may plano akong maging isang Grandmaster sa hinaharap. Sa karagdagan, gagawin ko ito habang nagtuturo sa mga taong handang magsakripisyo ng mga oras nila para matuto maglaro ng chess. Gagawin ko ang aking makakaya upang mpasa ko aking mga nalalaman tulad ng pagturo sakin ng aking tatay.

Isinulat ni John Bazille Basinal

Sa panahon ngayon, ang teknolohiya ay ang nagbago ng lahat. Ito ang naging daan ng tao para mas lalo pa tayong umunlad bilang isang tao. Mas napadali ang buhay natin at mas naparami ang ating mga nadidiskubre. Sa paglago ng teknolohiya at pagiba ng henerasyon ay kasabay nito ay ang pagbabago ng musika. Dati ay ang mga instrumento ang ginagamit ng paggawa ng musika, ngayon ay maari nang gawin at gayahin ang mga tunog na nililikha ng mga ito gamit ang teknolohiya. At dahil dito ay nagpapasalamat ako na naimbento ang EDM (Electronic Dance Music) na genre ng musika. Kaya, ito ang listahan ng mga paborito kong DJ.

1. Avicii

Si Avicii, may totoong pangalan na Tim Bergling, ay isang sikat na DJ na may napakatagumpay na career sa larangan na paggawa ng EDM. Maraming tumatawag sa kanya na isang “Legend” sa paggawa ng mga EDM at sa opinyon ko ay ito’y totoo. Ang napakalungkot kaso na nangyari ay ang pagpakamatay niya noong Abril 2018. Maraming tao ang nagulat noong nagpakamatay si Avicii dahil karamihan ng kanyang kantang ginawa ay tumuon sa isang mensahe, sulitin ang buhay hanggang sa ito’y matapos. Ako’y naging fan ni Avicii noong mga kalagitnaan ng2018 kaya’t noong siya’y namatay ay hindi ko man lang naramdaman ang pagiging malungkot dahil hindi ko siya masyadong kilala noon. Sa ngayon, saka ko lang naranasan ang lungkot na dapat ko naranasan dati pa. Kapag napapakinggan ko kasi ang mga lyrika ng mga kanta niya ay naiisip ko palagi at tinatanong ko sa sarili ko na “Bakit pa kailangan niyang gawin pa iyon? Kung buhay pa siya ngayon ay makakagawa pa sana siya ng mas maraming magandang kanta”.

Ang mga nagustuhan kong mga kanta na kaniyang ginawa ay ito:

1. Without You
2. Wake Me Up
3. The Nights
4. The Days
5. Waiting for Love
6. Levels
7. Hey Brother
8. Lonely Together
9. You Make Me

Sa katunayan, marami pang kanta si Avicii na nasa cellphone ko lang kaso hindi ko pa lahat napapakinggan. Pero, itong listahang ito na nasa taas ay ang mga paborito kong kanta na ginawa niya.

2. Alan Walker

Si Alan Walker (tunay niyang pangalan), ay isang DJ na may astig at malupet na itsura lalo na ang kanyang binebentang “merch” 🙂 Hindi ko kakalimutang sabihin na maganda ang kanyang mga EDM. Karamihan ng kanyang kanta ay may temang hindi ko masyadong maipaliwanag ngunit parang nakikita ko ang pagkakaparehas at pagkakatugma ng mga kanta niya. Ang nagustuhan ko rin kay Alan Walker ay ang pagiging consistent niya sa paggawa ng mga kanta na magaganda para sakin. Bawat kanta ay may iba-ibang tiyempo ngunit sabi ko nga kanina, may pagkakaparehas parin.

Ito naman ang listahan ng mga kantang nagustuhan ko:

1. All Falls Down
2. Ignite
3. Alone
4. Darkside
5. Faded
6. Sing Me to Sleep
7. Tired

Kung ika’y mahilig sa EDM na may lyrika, iminumungkahi ko na itong mga nasa listahan ay magugustuhan niyo rin 😉

3. Marshmello

Siguro kilala mo itong DJ na ito dahil sa kanyang kakaibang itsura at ang hindi makakalimutang suot niyang helmet na mukhang marshmallow. Sa ngayon, wala paring opisyal na anunsiyo si Marshmello tungkol sa kaniyang tunay na pangalan ngunit may mga hula na ang karamihan ng kaniyang tunay na katauhan at siya raw ay nagngangalang Christopher Comstock. Nagusutuhan ko ang kaniyang mga kanta dahil sa pagiging kakaiba nito kasi halos palagi ay nakikilala ko na kaagad kung ang isang kanta ay gawa niya o hindi. Nandoon din ang kagandahan ng mensahe ng kaniyang mga kanta na hindi basta-bastang mga lyrika lang na nilagay lang para makabuo ng kanta. Isa sa mga pinakanagusuthan kong kanta sa kanya ay ang Happier. Bukod sa pagiging maganda ng tiyempo at tono nito ay nandoon din ang kagandahan ng binubuo nito. (Nagustuhan ko rin pala yung drop hehe)

Ito ang listahan ng mga nagustuhan kong mga kanta ni Marshmello:

1. Happier
2. Alone
3. Silence
4. Wolves
5. Summer
6. FRIENDS
7. Find Me
8. Blocks

4. Zedd

Si Zedd, may tunay na pangalan na Anton Zaslavski, ay isang “underrated” na DJ at music producer na hindi biro na magaling talaga sa paggawa ng musika. Ang mga kanta ni Zedd ay masasabi kong simple lang ngunit ito’y hindi basta-basta lang. Nandoo parin ang pagiging EDM ng mga kanta niya lalo na ang bago niyang kanta kasama si Shawn Mendes na Lost in Japan. Ang mga nasa listahan sa baba ay ang mga nagustuhan kong kanta na gawa niya. Para sakin, ang kanta niyang “The Middle” ang pinakamaganda kanta sa listahan dahil ito’y “catchy” at masarap pakinggan at ulit-ulitin.

1. The Middle
2. Lost in Japan
3. Break Free
4. Clarity
5. Ignite
6. Starving
7. Stay

Kwento ni Rodel Exequiel E. Elep

Nais kong ipamahagi ang aking karanasan sa paglalaro ng isport na futbol.

Pero bago ako magsimula, ano nga ba ang palakasang ito?

Ang larong futbol ay nilalaro ng dalawang koponan na maaaring tigpipito o tig-11 sa bawat panig. Ang bawat kasapi ay may naatasang posisyon kung saan gagawin nila ang kanilang tungkulin. Ang mga posisyon ay: Goalkeeper, Striker, Defender, at Mid-Fielder.

Ang goalkeeper ay miyembro ng grupo na inatasang pumigil sa bola na makapasok sa loob ng kanilang goal. Siya lang ang may kakayahan na hawakan ang bola ngunit pili lang ang lugar kung saan niya pwedeng gawin ito.

Ang striker naman ay mayroong malaking tungkulin sa laro sapagkat ang pangunahing layunin nila ay ang makapuntos. Madalas na siya ang maliliksi at mayroong abilidad na lutasan ang problema sa iba’t ibang sitwasyon.    

Kung may umaatake, meron ding dumedepensa. Ang defender ay miyembro ng grupo na pumipigil sa mga striker ng kalaban na makabwelo at mabigyan ng pagkakataon na makapuntos. Siya ang pangunahing depensa ng koponan.

Sa gitna ng striker at defender ay ang mid-fielder. Siya ang miyembro ng grupo na tumutulong sa mga striker at defender. Malaki rin ang ambag nila sa laro sapagkat sila ay may malaking ambag sa pagpapataas ng tinatawag na “ball possession” na madalas na basehan ng pangingibabaw sa laro.

Kahit na ano pa man ang posisyon mo sa larong futbol ay kailangan mo pa rin gampanan nang mabuti ang responsibilidad mo dahil sa bawat laro nakasalalay ang husay at saloobin mo.

(Paano ako nagsimulang maglaro)

Ikaapat na baitang ang unang beses ko na makapaglaro ng futbol.

Maglalaro tuwing Recess. Maglalaro tuwing Lunch. Maglalaro kapag tapos na ang klase.

Ganyan ang buhay naming mga mag-aaral ng Bicol University. Paulit ulit namin itong ginagawa hanggang sa pagsapit ng bakasyon bago magsimula ang ika-anim na baitang.

Sinubukan kong sumali sa isang football club na nagngangalang Legazpi Albay District Football Club (LADFC) kung saan ang karamihan ng miyembro nito ay mga mag-aaral mula sa Albay Central. Sa kabutihang palad, nakapasok naman ako. Sa panahong ito ay marami pa akong kailangan pagbutihin dahil sabi ng aking mga ka-team ay madali akong matakot sa kalaban. Nalungkot man ako dahil ako ang nasa pinakaibaba, wala akong sinayang na oras kaya patuloy akong nagsanay sa palakasang ito.

Hindi nagtagal ay sumali kami sa isang paligsahan ng futbol. Nagkaroon na ng patutunguhan ang araw-araw na paghihirap at pagsisikap sa pamamagitan ng pag-eensayo.

Ito ang unang paligsahan na sinalihan ko kasama ang koponan ng LADFC. Kami ang naging kampeon sa kumpetisyon na ito.

Ito naman ang unang beses na nakasali ako sa opisyal na paligsahan sa Camarines Sur. Kami ay nakakuha ng ikalawang gantimpala pagkatapos naming matalo sa huling laro.

Patuloy ang paglahok ng aming koponan na L.ADFC sa mga paligsahan sa futbol. Kami ay nakakuha ng ikatlong patimpalak sa kumpetisyong ito matapos kami matalo sa semi-finals.

Lumipas ang oras at ginanap ang taon-taong City Selection Meet. Ang bawat koponan dito ay mula sa iba’t ibang paaralan ng Legazpi. Hindi ko man gustuhin ay wala naman akong magagawa maliban sa makalaban ang aking mga katambal mula sa LADFC. Hindi man kami sinuwerte na makaabot sa finals, ako ay masaya sapagkat isa ako sa mga maswerteng nakuha para sa Palarong Bikol.

Isang napakalaking hakbang palibhasa akala ko’y isang panaginip lang ang makapunta sa malaking soccer field para maglaro. (Malaki ang pasasalamat ko sa LADFC dahil natupad ang isa sa mga pangarap ko.) Ang paligsahang ito ay bukas para sa mga gustong sumali sa buong bansa. Kahit na hindi kami sumulong dahil sa mga talo, nagbigay naman ang labanang ito ng magandang karanasan para sa aming koponan. Dahil sa paligsahang ito, pinaalala sa amin na marami pang oras para magsanay at marami pa ang puwang para sa pagpapabuti.

Ito ang huling pagsubok bago kami lumaban sa Palarong Bikol. Kasama ko naman dito ang mga kinatawan ng Legazpi City. Sa wakas, nakakuha rin kami ng gintong medalya sa ibang lugar. Sa pangyayaring ito, inasam din namin na ganito ang maging resulta ng Palarong Bikol.

Patuloy ang aming matindi at malubhang paghahanda para sa darating na paligsahan. Ibinuhos namin lahat ng aming makakaya para lalong humusay at makuha ang aming hangarin, ang maging kampeon sa buong Bikol.

Ang aming grupo ay naglibot libot muna at nagsagawa ng isang huling pagsasanay sa mismong lugar na aming paglalaruan.

Ang tunay na laban ay nagsimula at nagtapos na kami ang nagwagi. Ang aming koponan ng Legazpi City (Elementary) sa futbol ay lumaban nang walang takot. Naiuwi namin ang gintong medalya na matagal naming nais.

2018. Umabot ang panahon na hindi na ako nakasasali sa mga paligsahan. Patuloy pa rin naman akong nakikipaglaro kapag mayroon akong bakanteng oras.

Nanghina man ako ngunit ang aking determinasyon sa paglalaro ay hindi kumupas. Ang aming malakas na koponan ay unti-unti man naghiwalay ay narito pa rin ang magagandang alaala na magpakailanman hindi ko malilimutan.

Ipinamulat sakin ng larong ito na kaya mong maabot ang iyong pangarap. Kailangan mo ng lakas ng loob at pagsisikap.

Isinulat ni: Rae Gabriel E. Samonte

Programming. Sa maikling salita, hindi dahil sa katamaran, inuutusan mo ang “computer”. Ito ay isang gawain na ang pangunahing layunin ay gumawa ng isang “algorithm” or ang utak ng isang program na gagamitin ng isang computer para makagawa ng isang layunin. Karaniwan, ang programming ang solusyon sa iba’t ibang bagay at mas napapadali rin ang mga ito.

Isa sa aking mga kinahihiligang gawain ay ang programming. Natuto akong magprogram noong ako’y nasa ika-labingwalong baitang pa lamang at ito’y aking nagustuhan. Naging libangan ko ito tuwing wala akong ginagawang iba. Hindi ko inakalang ang programming ay ang isa sa mga regalo ng Panginoon sa akin.

Maraming nagsasabing mahirap ang programming at hindi nakakalibang. Pero para sa akin, sa tuwing ako’y nagproprogram, ako’y nasisiyahan. Pero ang tanong:

Sa lahat ng pwedeng gawin, bakit programming?

Simulan natin sa: ano bang meron sa programming. Simpleng sagot: mga letra, bilang o numero at iba pang mga simbolo na kung ano ano.

Sa simula talaga ay hindi mo ito maiintindihan. Ito ay dahil ibang iba ang lingwahe na ginagamit at naiintindihan ng “computer” di tulad nating mga tao. Pero kung ito pinagtiyagan mo, ewan ko na lang, baka maging katulad mo ang kapalaran ko. Ito ang isang halimbawa ng isang “code” sa programming.

Iyan, isang sample ng “code”. Maikli lang yan kumpara sa ibang mga ginagawa sa programming. Pero alam mo ban a masyadong malakas iyan? Ang ibig kong sabihin ay ang ginagawa ng “code” na yan ay kinukuha nito ang pinakamalaki at pinakamaliit na numero sa isang listahan. Oh diba? Bilib ka ata kung wala kang karanasan sa programming.

Kapag natuto ka na, dito na lalabas ang ibang mga dahilan kung bakit masaya magprogram:

1: Kagandahang gumawa ng mga bagay

Kung ang mga bata ay masaya sa paggawa ng mga sand castles, ako ay masaya sa paggawa ng iba’t ibang bagay. Sino bang hindi masisiyahan gumawa ng mga bagay, lalo na kung sariling disenyo ang ginamit? Sa buhay ko, nakagawa na ako ng mga laro at iba pang mga bagay. Ako na magsasabi, masaya siya.

2: Kasiyahang makatulong sa tao

Naniniwala ako na lahat tayo, gusto nating gamitin ng iba ang ating mga ginawang bagay at sila’y matulungan. Syempre, sulit naman sigurong gumawa ng mga bagay kapalit ng kanilang mga ngiti.

3: Pagkabighani sa kung papaano gumagana ang program

Hindi natin maiiwasan na matuwa kung paano gumagana ang mga program. Base sa aking karanasan, minsan, naiisip ko silang tila bawat parte ng program ay isang linya ng domino. Kailangang may iisang patunguhan ang program at dapat kumpleto para ito’y gumana. Pero, lahat ng ito ay base sa imahinasyon ng tao na rin dahil naiisip ko lang naman ang domino dahil mahilig ako maglaro nito.

4: Kasiyahang makasagot ng mga “puzzles”

Mayroong mga labanan sa programming kung saan pinagsasama ang programming sa iba’t ibang sanga ng agham tulad na lamang ng sipnayan, liknayan at iba pa. Para sa akin, nakakatuwa makasagot ng mga ganito dahil minsan na nga lamang nagagamit ang programming sa ganitong pamamaraan.

5: Kasiyahang matuto

Sa bawat bagay na ating ginagawa, lalo na sa mga hindi pangkaraniwan na gawain tulad ng programming, marami tayong matututunan. Karaniwan kasi sa programming, iba iba ang ginagawa at dito natin napupulot ang iba’t ibang mga aral na maaaring praktikal o teyoretikal or pareho.

Sana ay nakumbinse ko kayo.

Dahil sa programming, marami na akong nakamit na mga gantimpala. Ito ang naging puhunan ng aking kasiyahan. Heto ako ngayon! Masayang masaya! Noong nakaraang taon nga ay ako’y nakasama sa isang pambansang paligsahan kung saan nagsama-sama ang mga magagaling sa programming. Heto ako oh!

Pogi ‘diba? Joke lang. Gusto ko lang malaman niyo na tunay iyang ngiti ko sa larawan. Gusto kong malaman niyo na masaya ako dahil sa programming.  

Hindi ko kayo pinipilit na magprogram. Hindi naman kasi lahat tayo na mahilig sa mga ganito. Pero kung ikaw ay mahilig na gumawa ng mga kung ano-ano at gusto niyong gumawa ng mga bagay na nalilimitahan ng imahinasyon, huwag kang mag-alala, dahil nandito ang programming para magsilbing daan patungo sa inyong imahinasyon.

Kung kailangan niyo ng tulong, lapit lang kayo sa akin!      

Ang sining ay armas sa oras ng digmaan.

Maraming nagsasabing ang sining ay isang karaniwang pampalipas oras lamang. Isang gawaing wala namang patutunguhan.

Marami ang nagsasabing walang kinabukasan ang taong pinili ang lapis sa halip na libro – ang taong nagpasyang mamulat sa mundo kaysa manatili sa loob ng apat na sulok ng laboratoryo.

Marami ang nagsasabi nito – marami ang walang alam.

Marahil ay hindi nawawari ng ilan ang tunay na ibig sabihin ng paglikha ng sining. Ang ilan ay naniniwalang ito ay ang simpleng pagsulat o pagguhit ng kahit anong bagay na maisip o makita mo ngunit hindi. Ang sining ay may mas mabigat na kahulugan na bilang lamang ang nakauunawa at ito ang dahilan kung bakit pinili kong magsulat.

Sa mga panahong ang iyong sigaw ay singtahimik ng gabi – magsulat ka.

Sa tuwing ang lipunan ay nagbibingi-bingihan – magsulat ka.

Sa mga oras na pakiramdam mo’y wala kang kasama – magsulat ka.

Sa pagkakataong wala kang boses – huminto, huminga, at magsulat ka.

Sa bawat pagkumpas ng kamay, ilabas ang bugso ng damdamin, mga sikreto ng nakaraan, madidilim na lihim, mga pangarap sa kinabukasan. Kung walang nakikinig sa’yo ay lakasan mo ang sigaw ngunit tandaan mong ang pagsigaw ay hindi kailangang maingay sa halip ay kailangan ito’y agaw pansin o pumupukaw ng atensyon.

Ang sining ay handang maging sandata’t kalasag.

Ang sining ay maaaring maging anumang nais mo ito maging.

Naniniwala akong ang mundo ay magbabago kung gugustuhin nating baguhin ito. Kaya’t pinipili kong magsulat, pinipili kong sumigaw.

tayo 🌈
reverse poetry (basahin pababa pagkatapos ay basahin pataas)

Makinig ka – marami tayong pwedeng magawa sa pagsusulat. Ito ay isang mainam na paraan ng pagsigaw. Iparinig natin sa mundo na kailangan nating magbago. Ipaliwanag sa kalawakan na malayo pa tayo sa inaasam na kinabukasan.

Marami ang natatakot na magsalita ngunit mas matakot ka sa katahimikan.
Dahil ito ang dahilan kung bakit libo libo ang patuloy na nasasaktan.
Kung bakit marami ang patuloy na nahihirapan.
Huwag magtago sa likod ng mga rehas ng pang-aapi.

Kaya nating lumaban.
Tayo ay lalaban.

Uulitin ko – ang sining ay armas sa oras ng digmaan.

Kaya’t kapag sumapit ang hatinggabi
Isatitik ang damdaming namamalagi
Ang hapdi
Ang saya
Ang lungkot
Ang pag-asa
Isigaw ang lahat ng nadarama

Kapag sumapit ang hatinggabi
Magsulat ka
Dahil ang buong mundo ay handang makinig

Hinarap natin ang sigwa na walang payong na dala
Hinarap natin ang kadiliman
At ang iyong pagsigaw ay isang alitaptap
Kaya’t kung marami ang pipiliing sumigaw
Isipin mo ang liwanag

Isipin mo ang liwanag.

mga salita ni Matthew Sanin