Lakbay

By: Anna Isabel A. Francisco

Bata pa lamang ako ay mahilig na ako sa mga komiks- mula sa mga strip na lumalabas tuwing Linggo sa Manila Bulletin o sa kahit anumang dyaryo at sa mga Archie’s comics na hinihiram sa aking nakatatandang kapatid. Nagustuhan sa mga dyaryo ang mga family comedy ng Hi and Lois, mga ironya ng Norman’s Island, at mga kilig moments sa Aha Hule, at hindi rin naman magpapatalo ang Archie’s sa teen comedy at mga love triangle. Ang dalawa ay pareho kong nagustuhuan, ngunit sa dalawang ito ay mas pinabor ko ang nauna- dahil sa mura nitong halaga, bukod pa sa mas madali itong hanapin- at sa aking pagtitiyaga ay sa loob ng pitong taon o mula pa noong 2012 ay nakakolekta na ako ng mahigit kumulang 100-linggong-halaga ng mga komik strip na ito.

Sa pagsimula ng pagpasok ko sa mataas na paaralan, ay naibigan ko rin ang kasaysayan, o history, kung ispesipiko. Ang pagababasa ng mga itim-at-puting tekstong ng mga libro sa World History na para sa akin ay parang naaabot mo ang mundo ng kahapon- mga sibilisasyon, mga giyera, at mga pag-iisip ng mga tao noon. Kung sasabihin ko sa totoo lang, ay talagang kinikilabutan ako sa tuwing nagtatalakay ng dalawang World Wars dahil intense na mga ganap noong mga panahong iyon.

Kaya naman sa dalawang kong interes ng komiks at kasaysan na magkaiba ang iipinapakita- kung saan ang isa ay kathang-isip lamang haba namang ang isa ay pawing katotohanan-  ay talaga namang mahirap maghanap ng content na masasakop ang  dalawang ito. Ngunit noong Disyembre ng 2018, ay nakita kong pwede palang ipagsama itong dalawa. Sa nakita akong librong dala ang ate ko na buhat Los Banos ay nadaanan ko ang titulo na “Dead Balagtas” at sa aking pagtanong ay sinabi niyang isa siyang comic book na gawa ng isang misteryosong Emiliana Kampilan na gumagawa ng mga komiks tungkol sa Philippine History. At noong binasa ko ang unang tomo nito na may pamagat: “Mga Sayaw ng Dagat at Lupa” at gumawa ng sarili kong pagsasaliksik tungkol sa “Dead Balagtas” ay sobra ang aking pagkamangha!

Simula muna sa may-akda ng aklat ay si Emiliana Kampilan na tunay ngang misteyoso ang imahe at nakatakip ang kanyang mukha ng isang bayong na kalo na nilagyan ng mesh sa ilalim ng dalawang butas para sa kanyang mata at hugis-pusong nitong ngiti- na kilalang-kilala sa malikhaing paglalahad ng heograpiya at kasaysayan, na hinaluan ng hugot at katatawanan- sa pamamaraan ng komiks.

Sinimulan niya ang pagbuo ng titulong “Dead Balagtas” sa mga komik strip na ina-upload niya sa social media. Ang kanyang pagsusuri ng kasaysayan ay ipinagsabay sa kontemporaryong mga isyu upang ito ay magkaroon ng feel ng panahon ngayon. At dahil rin naman sa kanyang magaling na pagtimpla ng kasaysayan at katatawanan ay ‘di nagtagal, at nagkaroon ng siya maraming taga-suporta.

Sa nilalaman ng kanyang pinakahuling(latest) nagawa, ang “Dead Balagtas Tomo 1: Mga Sayaw ng Dagat at Lupa” ay nilalarawan ang paglikha ng mundo sa perspektibo ng babaylan sa Visayas sa pamamagitan ng mga “love story” na gumagamit ng mga tauhan at tagpuan na naangkop sa panahon ngayon. Tumatalakay sa paghihiwalay, pagbabati, at galit ang mga kuwento na di tumataliwas sa kasaysayan at heograpiya sa paggamit nito ng mga siyentipiko at historical na impormasyon. Idagdag rin sa lista ang mga sound effects nitong nakasulat sa baybayin.

Tulad sa convention ng karamihan na mga history book, ang unang tomo ay nagsimula sa overview ng teritoryo ng Pilipinas bagamat ang lupa at dagat ay kung saan naganap ang mga pangyayari sa kasaysayan. Sa isang interview ni Kampilan sa CNN, na ang heograpiya ay importante dahil ang mga ito’y parte ng ating pagigng tao at pagkakakilanlan, na hindi lamang basta nagkabangaan ang mga lupa. Ninais ni Kampilan na maramdaman ng mga mambabasa ang mga geologic phenomena at magkaroon sila ng connection sa lupa at dagat natin.

Bukod sa factual na basehan ng aklat ay, ay maipagmamalaki rin ang fiction na aspekto ng aklat na ipinahayag sa pamamagitan ng tatlong iba’t-ibang “love story”: sa “Ang Daigdig” ipinakita ang kuwento ng dalawang kababata na lumaki palayo sa isa’t isa na inihalintulad sa plate tectonics, at dalawang kuwentong may LGBT+ themes: “Ang Karagatan” tungkol sa relihiyon at sekswalidad at ang “Lupang Hinirang” na tumatalakay sa social class at paglalaban para sa kung ano ang pinaniniwalaan. Isipin niyo kung paano na-incorporate ang ganitong mga tema sa mga aralin sa Earth Science? Kakaiba diba?!

Sa paghihintay ng susunod na tomong ilalabas ng may-akda, ay sana mas lalong sumikat ang gawa ni Kampilan dahil sa palagay ko ay may potensyal siya pagdating sa pagpapahahayag ng kasaysayan sa pamamagitan ng komiks. Dahil dito makatututo rin ang kabataan, mga Millennial at mga Gen-Z tungkol sa kasaysayan ng Pilipinas at magkaroon ng pagkakakilanlan sa mga komiks na gawa sa Pilipino at mga komikerong Pinoy. At sana rin ay sila tumungo ang kanilang mga ulo sa kagandahan ng komiks at ng kasaysayan.

Isinulat ni Josua Prado

Nakahiligan ko na mag basa ng mga nobela pag wala akong ginagawa. Kaya naman, madami-dami na din akong nabasang mga nobela. Dahil dito, nais ko sanang ibahagi dito ang ilan sa mga nobelang nabasa ko.

1. Everyone else is a returnee

Ang everyone else is a returnee ay isang Korean web novel na isinulat ni “Toika”noong 2016. Ito ay isang action-fantasy novel na nasasali ang mga anghel, diyos, at iba’t-ibang mundo. Ang nobelang ito ay mayroong 348 kabanata, 4 extrang kabanata at isang afterword. Walang akong masyadong mahanap sa nagsulat nito maliban sa iba niya pang gawa kagaya ng “Stop! Friendly Fire!”, “I reincarnated for nothing” at “infinite competitive dungeon society”. Kung hindi ka masyado nag babasa ng mga Korean or Chinese light novels ay medyo maiibahan ka talaga sa mga pamagat naito. Pero kung titingnan mo ang karamihan ng mga light novels sa china or korea, ay halos ganito kaparehas ang mga pamagat. Ang nobelang ito ay angkop sa lahat ng edad ng mambabasa at kahit ano pa man ang kasarian mo.

Sa nobelang ito, ang pangunahing tauhan ay isang taong mapag-isa(loner) at hindi masyado nakikisalamuha sa ibang tao. Siya ay matalino at kayang masolusyunan ang kahit anong problema. Siya din ay malikhain at masipag na tao. Kahit na mapag-isa syang tao ay maayos naman ang kaniyang pakikisama sa iba ang problema lamang ay mahina syang dumama ng nararamdaman ng iba. Ang pangunahing tauhan din, dahil sa siya ay mapag-isa, ay sanay na gawin ang lahat ng bagay ng walang inaasahan sa iba. Takot din siya na mapalapit sa iba niyang kaibigan at hindi naniniwala na may mag kakagusto sakanyang babae. Kaya naman mabagal ang daloy ng kwento ng romansa sa estoryang ito. Habang nagpapatuloy ang kwento, ay mas napapalapit na ang pangunahing tauhan sa kaniyang mga kibigan at siya rin ay natutu na ding mag mahal.

Ang kwento ay nag simula nang maiwan si Yu Ilhan sa Earth noong Great Cataclysm. Ang great cataclysm ay ang tawag sa pag upgrade ng Earth at sa pag upgrade naito ay  mas kakapal na ang mana sa mundo. Pag tumaas ang mana sa mundo, mahihirapan ang mga tao na maingkop ang kanilang pangangatawan dito. Kaya naman ginawa ng diyos na ilipat muna ang lahat ng tao sa ibang mundo upang dahan-dahang masanay sa mana at matutung makipaglaban sa mga halimaw na lalabas pag katapos ng great cataclysm. Nang maiwan si Yu Ilhan sa Earth ay tumagal ito nang 1000 years. Sa 1000 years naito ay ginawa niya ang lahat ng pwede niyang mapag kaabalahan kagaya ng pag babasa ng lahat ng libro, pakikipag laban at pag patay ng hayop. Kasama niya naman sa Earth sa 1000 years naito si Liera, isang anghel na naatasang samahan si Yu Ilhan. Nang bumalik na ang mga tao sa Earth, hindi sumunod sa plano an pagbabago ng Earth at mas madaming halimaw ang mga lumabas. Upang mailitas ang earth, ay ginawa ni Yu Ilhan ang lahat ng makakaya niya at dahil dito, marami siyang nakilalang kaibigan. Naging kasintahan niya rin si liera at sa huli ay nagi siyang diyos. Ito ay dahil ang kasalukuyang diyos ay hindi tunay na diyos at sa pagpatay niya dito, ay pinalitan niya ito.

Maganda ang nobelang ito sapagkat bawat character sa istorya ay may sariling personalidad at importante sa istorya. Medyo nakakalito ang daloy ng istorya  para saakin, pero ang bawat eksena ay malinaw naman ang pag kakasulat. Makikita rin dito kung paano nag bago ang pangunahing tauhan mula sa pagiging loner sa pagiging palakaibigan.

2. Transcending the nine heavens

Ang Transcending the nine heavens ay isang web novel na isinulat ni “Fengling Tianxia” noong 2001. Tapos na itong maisulat ngunit hindi pa tapos maisalin sa ingles. Mayroon itong 2750 na kabanata at ang bawat kabanata ay maaring matapos basahin ng dalawang minuto. Bukod sa Transcending the nine heavens, si Fengling Tianxia din ay nagsulat pa ng ibang nobela kagaya ng “I am supreme”, “realms in the firmament”, at iba pa. Ang nobelang ito ay may mga patayan kaya di ito angkop sa lahat na edad ng mambabasa.  

Ang kwentong ito ay binibigyang pansin ang pagpapahalaga sa pangalawang pagkakataon at sa pagkakaibigan. Sa kwentong ito, ang pangunahing tauhan ay mali ang mga ginawang desisyon sa buhay kaya naman nang nabigyan ng pag kakataon na mabago ang kaniyang nagawa, ay pinagbuti niya na maisaayos ang mga dati niyang pagkakamali at maprotektahan ang mga taong nasaktan niya dati. Pinapakita din ditto kung paano pinahalagahan ng pangunahing tauhan ang kaniyang mga kaibigan. Handa niyang isakripisyo ang kaniyang buhay para sa kaniyang mga kaibigan at mg minamahal. Matalino ang pangunahing tauhan at kayang masolusyonan ang lahat ng problema. Isa ring marangal na tao ang ating pangunahing tauhan at pinaninindigan niya ang kaniyang pinaniniwlaan.

Ito ang buod ng kwento: Si Chu Yang, sa buong buhay niya, ay gusto lamang na makapaghiganti sa mga taong pumatay sa kaniyang maestro. Dahil dito, ginawa niya ang lahat ng makakaya niya upang mas lumakas pa siya at nang makapag higanti. Kasama sa mga isinakripisyo niya dito ay ang kaniyang kasintahan at ito ang pinaka pinagsisihan niyang desisyon. Nang namatay siya, ang nasa isip niya lamang ay ang kaniyang minamahal. Nang magising siya, nalaman niyang bumalik siya sa panahon noong 16 na taong gulang pa lamang sya. Dahil sa pangalawang pagkakataon na ibinigay sakaniya, ginawa niya ang lahat upang mabago ang kaniyang kapalaran. Sumumpa siya na hindi na niya ulit pababayaan ang kaniyang kasintahan at magkaroon ng mga kaibigan na pwede niyang maasahan at mapag katiwalaan.

Base sa mga kabanata na nabasa ko, masasabi ko na maganda ang nobelang ito. Ang pagkakasulat ay malinis, ngunit ayon sa aking mga nabasang pagsusuri ng nobelang ito, sinasabi nila na pangit daw ang pag kakasalin nito sa ingles. Ngunit kahit na ganito, nagandahan pa rin ako sa daloy ng kwento at nagustuhan ko rin ang ugali ng pangunahing tauhan. Magaling ang pag kakagawa ng mga eksena at makaka simpatya pa ang mga mambabasa sa mga tauhan sa kwento. Malinaw din ang pag papakilala ng mga bagong tauhan at pinagisipan talaga. Sa mga aspeto naman tulad ng komedya, pananabik, aksyon, romansa at trahedya, masasabi ko na hindi nagkulang ang nobelang ito.

3. Douluo Dalu

Ang douluo dalu ay isang action-fantasy light novel na isinulat ni Tang jia san shao noong 2008. Si tang jia san shao ay nag susulat na simula pa lamang noong 2004 hanggang sa panahong ito at ang kaniyang magaisinulat ay aabot na sa 30 million words na nahahati sa 13-na nobela at lahat ito ay best-selling. Sya rin ang una sa listahan ng panakamayaman sa China’s Rich Internet Author list na nanatili sya sa posisyon naito ng sampong taon. Ang kaniyang taonang kita ay umaabot sa 10 million yuan. Siya rin ay ang director ng Young Writer’s Committee at ang unang internet author na nahalal upang maging committee member ng China Writers Association. Si Tang jia san shao ay madami nang nagawang magagandang nobela. Siya ay masipag at at ang pag susulat ay ang kaniyang pagkahilig. Ang iba niyang gawa ay Child of Light, Zither Empror, Skyfire Avenue at iba pa.

Ang Douluo Dalu ay nobelang naangkop sa mga lahat nang mambabasa babae man o lalake at kahit ano mang edad. Sigurado ding magugustuhan ito ng mga mahihilig sa mga xian xia at wuxia novels. Ang nobela ay tumatalakay kung paano ang bida ay ginawa ang lahat upang lumakas at maprotektahan ang kaniyang mga mahal sa buhay. Ang nobelang ito ay nag papakita kung paano ang isang tao ay handang isakripisyo ang lahat kahit na ang kaniyang buhay para lamang sa kaniyang mga minamahal. Pinapakita rin dito na pwedeng marating ang kahit ano pa mang gusto mo basta’t ikaw lamang ay mag sipag at handang harapin ang kahit ano pa mang pagsubok ang dumating sa buhay. Makikita ditto na ang di pag suko sa ano mang hamon sa buhay at sa pagbangon sa tuwing tayo ay madadapa ay mas magpapalakas pa saatin.

Ito ang balankas ng kwento: Si Tang San, matapos mag pakamatay matapos maabot ang kaniyang hiling, ay nailipat at ipinanganak ulit sa ibang mundo. Ang mundong ito ay iba sa kaniyang dating mundo at ang pagiging Spirit Master ang pinaka dakilang trabaho. Dito ay naranasan niya ang mag karoon ng magulang ang umibig at mag sipag upang maabot ang kaniyang hiling na maprotektahan ang mga taong mahal niya.

Sa tatlong nobelang nabanggit ko, ito ang pinaka nagustuhan ko. Inererecomenda ko na inyong basahin ang nobelang itosapagkat mahusay ang pag kakasaulat nito at ang daloy ng kwento ay malinaw at di nakakalito. Ang labanan sa nobelang ito ay malinaw na naipahayag at halatang mabuting pinag isipan. Makikita rin sa daloy ng istorya kung paano kalawak ang kaaalaman ng nagsulat. Bukod sa mga mabubuting aral na mapupulot sa kwento, at makapagbibigay din it ng inspirasyon sa mga mambabasa.

Isinulat ni: Job Mattthew M. Asaytuno

Lahat tayo ay may pinagkakaabalahan. Bata, matanda, may trabaho o wala, lahat tayo may gampanin sa buhay. Anya nga nila “mahirap talaga ang buhay”, pero hindi naman nila sinabi na hindi ito pwedeng padaliin. Sa dami ba naman ng Gawain sa maghapon sino ba naman ang hindi nagnais na malaman ang lihim na paraan upang ito ay mapabilis at magresulta sa isang mas maginhawang buhay. Dito papasok ang mga Life Hacks.

Ano nga ba ang life hacks? Sa madaling salita ang isang life hack ay isang ideya, pamamaraan o shortcut na tumutulong sa atin upang matapos natin ang Gawain sa napakaikling panahon kung ihahambing ito sa karaniwang paraan.

Maraming mabuting maidudulot ang mga life hacks, Katulad ng pagpapabuti ng iyong pagiging produktibo, ang iyong kalusugan, gastusin, at marami pang iba.  Ang mga sumusunod na life hacks ay maaring makatulong sa iyong araw araw kung ito ay iyong susubukan.

LIFE HACKS SA PAGIGING PRODUKTIBO

1. Hindi naman kailangan magawa ang lahat ng bagay na perpekto. Gumawa ka ng isang pamantayan na kinikilala mo bilang maayos at pag ito ay iyong naabot ay ituring mo na ang Gawain mo ay tapos na at magpatuloy sa sunod na Gawain upang hindi maaksaya ang iyong oras.

• Kung ikaw ay hindi naman talaga bihasa sa “multitasking” siguraduhin mo na isa isa lang ang trabaho na iyong ginagawa upang ikaw ay maging mas maging produktibo at upang mapanatili ang antas ng iyong stress sa mababa.
• Gawin mo ang pinaka mahirap na gawaing nakatakda sa araw mo sa umaga upang hindi ka mabagot at hindi ito ipagpabukas at masayang ang iyong oras.

LIFE HACK SA BAHAY

1. Kung may natirang pagkain kahapon, bago ito initin sa isang microwave ay ilagay ito sa isang paper plate at butasin ang gitna nito gamit ang kustara o tinidor. Sa ganitong pamamaraan na iinit ang pagkain ng pantay pantay.
2. Isang Pangunang lunas sa isang paso ay suka. Lagyan ang isang tela at ilagay ito sa pano hanggang sa mawala ang hapdi na nararamdaman.
3. Ayaw mo ba ng namumong asin sa salt shaker? Lagyan ito ng kaunting bigas, hinihigop nito ang moisture sa loob na nagsasanhi ng pamumuo ng asin.

LIFE HACK SA PAGLALAKBAY

1. Laging magdala ng isang maliit na card na naglalaman ng iyong ID, tao na tatawagan kung may masamang nangyari at mga allergy sa loob ng iyong wallet. Makakatulong ito sa kaganapan ng isang emerhensya sa respondent.
2. Pag nag-iimpake ng gamit, i-roll ang mga damit upang makatipid sa espasyo at makapagdala ka ng mas maraming damit.
3.  Lagyan ng tatak na “fragile” ang iyong bagahe upang mauna ito sa paglabas sa mga conveyor belt sa paliparan.
4. Gusto mo makatipid sa mga babayaran sa byahe? Gumamit ng incognito habang naghahanap sa internet upang makahanap ng masmabababang presyo ng mga sakayan at hotel.
5. Nakabalik ka palang mula sa ibang bansa na iba ang time zone? Subukan mo na mag jogging o tumakbo upang mawala ang epekto ng jet-lag sa katawan.

LIFE HACK SA TRABAHO

1. Bago itapon ang gamit na sticky note ay padaanin ang adhesive nito sa ibabaw ng ganagamit mong keyboard upang dumikit ditto ang alikabok at iba pa na nadito.
2. Kung nakikipagtrabaho sa isang team ng mga tao ay ugaliin na magkaroon ng isang whiteboard sa pader na paskilan ng mga importanteng abiso, takda na Gawain at iba pa upang makatipid sa oras at gamit.
3. Kapag gumagamit ng kompyuter, lalo nap ag gabi, ay ugaliin na i-asjust ang liwanag na nagmumula sa screen nito upang hindi magdulot ng pagkasira ng mata.
4. Kung maraming kable na dumadaan sa iyong mesa ay i-organize ito sa pamamagitan ng mga binder clip. Padaanin ito sa handle ng mga ito upang maging maayos sa paningin.

• Ugaliin na magehersisyo sa pagitan ng mga break sa trabaho. Maglaan ng 10-15 minuto na pag-stretch o paglalakad upang maiunat ang mga kasukasuhan at mapaginhawa ang katawan pagkatapos ng oras ng pagupo. (Ito ay kung ang trabaho mo ay kinakailangan kang umupo ng maraming oras)

RANDOM LIFE HACK

1. Kung tinawag ka ng kalikasan at ikaw ay nasa isang mall, pumunta ka sa isang palikuran na pinakamalayo sa food court. Karaniwan ay ang mga palikuran na malalayo sa lugar na maraming tao ay malinis (kumpara sa iba na mahahanap sa mga mall) at nagbibigay ng privacy sa gumagamit.
2. Kung nagbabalak na magrenta sa isang apartment o mga katulad na gusali ay magtanong sa may-ari ng isang malapit na tindahan kung ano ang kalagayan ng lugar, kung marami bang magnanakaw dito, bumabaha ba ditto at iba pa.
3. Upang magamit ng bou ang isang bareta ng sabon ay bago ito tuluyang maubos ay idikit ito sa bagong bareta.
4. Kapag lowbat ang iyong cellphone at kailangan magcharge ay ilipat ito sa aiplain mode upang mas mabilis ito mapuno.

• Huwag bastang itapon ang “toilet paper core” gamitin itong talian ng mga cable upang ito ay maging organisado.
• Para sa mahihilig kumuha ng “selfie” ay i-squint ang iyong mata habang ngamingiti upang magkaroon ng mas natural na itsura sa larawan.
• Ang Vodka ay isang mainam na hair conditioner at panaboy sa insekto.

Ilan lamang yansa mga life hack na maaari mong gamitin. Epektibo man o hindi ang mga life hacks na ito ay masayang subukan basta walang kapahamakan na mangyayari.

Totoo naman talaga na mahirap ang buhay, ngunit mas mahirap ito kung wala kang alam kaya subukan mo na ang mga life hacks na ito.

isinulat ni Tanya B. Litam

Isang walis ng rosas sa mga pisngi

Mga pilikmatang sinuklayan ng itim

Mapupulang labi mula sa isang lahid

Mga matang kumikinang sa pagtama ng liwanag

Mga maliliit na detalye ngunit

Napakalalim ng kahulugan para sa marami

Kung para sa iba ay pagnanais na magtago, para sa kanila ay pagtatanggap sa sarili. Kung para sa iba ay pag-iinarte, para sa kanila ay paglalahad ng mga kathang-isip. Kung para sa iba ay pagsuot ng maskara, para sa kanila ay pagsuot ng korona.

Mula sa mga mandirigmang nakipaglaban dulot ng mga away na namagitan sa mga Rajah ng mga sinaunang tribo, hanggang sa mga sundalong isinakripisyo ang init ng yakap ng kanilang pamilya alang-alang sa kaligtasan ng buong bayan noong panahon ng mga digmaang pandaigdig, ang mga pinturang ipinapahid sa kanilang mga mukha ay gumanap ng malaking papel at nagbigay ng marami at magkakaibang simbolo para sa isa’t isa.

Pagkamatatag, pagkamaliksi, pagkamatapang, pagkamatagumpay, at iba’t iba pang kahulugan.

Ang mga pintura ng digmaan ay ang nagtago sa kanila mula sa kalaban noong sila’y nasa kahuyan at kagubatan. Ang mga pintura ng dimaan ay ang nagpakita ng pagsasamahan at pagkakaisa. Minsa’y malalaman ng isang sundalo na kasamahan niya ang nakikita niya sa dilim sapagkat namamata niya ang mga itim na linya sa may pisngi ng lalaking nagtatago. Pagkabalik ng mga mandirigma mula sa labanan ng magtitribo ay lalagyan ng bagong guhit ang kanilang mukha o katawan dahil sila’y nagtagumpay at nakauwi sa kanilang tribo nang buhay.

Ang mga kulay na ito ay ang siyang nagbibigay lakas sa mga sundalo at mga mandirigmang ito. Tuwing nasisilayan nila ang guhit at linya sa kanilang mukha ay naaalala nila kung bakit sila lumalaban at ang kagustuhan nilang manalo.

Kahit na ang tao ngayon ay namumuhay sa kalayaan at katahimikan na ipinaglaban ng mga mandirigma at sundalo noon, nariyan pa rin ang presensya ng mangilan-ngilan na araw-araw pa ring naglalahad ng mga pintura sa kanilang mga mukha, bahagi ng preparasyon sa haharaping laban.

Kung noon ay pinupuri ang mga kalalakihang tadtad ng pintura ang mukha, ngayon naman ay sobra-sobra ang panghuhusgang natatanggap ng mga tagasuot ng pintura. Hirap na hirap ang lipunan sa pagtanggap sa mga lumalaban sa panahong ito. Maging direktang pagsasaad ng pamumuna o patagong mga bulong, hanggang sa masasamang komento at pambabash sa social media, dumadagdag lamang ang mga ito sa bigat at hirap ng laban na hinaharap sa araw-araw.

Kung noon ang mga may guhit sa mukha ay matataas ang kinatatayuan sa lipunan at nirerespeto ng karamihan, ngayon ay akalain mong may ginawang masama dahil sa talim at sama ng mga titig na natatanggap. Bata man o matanda, lahat ay namamangha sa rami ng mga nakaguhit sa mukha ng mga mandirigma noon. Subalit, ang mga nangyayari ngayon ay kabaliktaran ng nangyayari noon. Nawawala ang ngiti sa mukha at halos manggigil sa kakahusga ang matatanda, habang ang mga bata naman ay sinasabihang huwag na huwag tumulad sa mga nakikita nila na tila ba’y may nagawa silang karumaldumal na krimen.

Bakit?

Ano ba ang ginawa nila na nakakaapekto sa inyo ng ganito? Ano ba ang kasalanang ginawa nila sa inyo? Sabihin mo kung anong masama sa ginagawa nila. Sabihin mo kung ano ang mali sa paghahanda ng sarili para sa laban? Ano ang mali sa pagnanais na mag-ayos ng sarili bago harapin ang kalaban? Ano ang mali sa pagpapalakas ng loob bago sumabak? Sa pagpapaniwala sa sarili na kaya kong lumaban? Na kaya kong manalo?

Gusto kong tanungin kung ano sa tingin mo ang pagkakaiba ng mga guhit at pinturang inilahad sa mga mandirigma at sundalo sa mga koloreteng araw-araw na sinusuot nila. Baka sabihin mong pampaganda lamang ang mga kolorete at minsa’y natatakpan pa ang tunay na hitsura ng isang tao. Baka may tinatago siya kaya’t naisipan niya na kailangan niyang magtakip. Baka wala siyang tiwala sa sarili niyang kakayanan at kagandahan kaya’t naisip niyang gumamit. Higit sa lahat, baka sabihin mo rin na gusto niya lamang na makaakit at makakuha ng pansin mula sa iba kaya’t nag-aayos siya at nagpapaganda, lahat-lahat.

Ito naman ang tanong ko.

Ano ba ang mali sa kagustuhang magpaganda at magmukhang maganda? Ano ba ang masama sa paggamit ng kolorete bilang pampadagdag sa natural na kagandahan? Ano ba ang hindi kanaisnais sa paggamit ng kolorete bilang panghugot ng lakas ng loob?

Lumiwanag ang kalangitan, hudyat ng bagong umaga

Ang sinag ng araw ay pumasok sa nakabukas na bintana

At dumilat ang kaniyang mga mata

Sa kaniyang karaniwang gawain bawat umaga

Ay mag-ayos at magpaganda

Sa hangad na lumakas ang loob niya

Sa kanyang sarili hangad niyang maniwala

Na sa paglabas niya ngayong umaga

Ay lalaban siya at susulong sa giyera

Ngunit sa harap ng salamin niya’y napuna

Ang maliliit na mali at mga erata

Napagtantong hindi siya maganda

Na totoo ang mga sabi-sabi pala

Na sa ilalim ng mga pampaganda

Isang kaluluwang malungkot at nag-iisa

Ang basag na repleksyon ng isang manika

Kung sa pulang mga labi at makikintab na mga mata nahuhugot ng isang tao ang kaniyang lakas na loob para harapin ang kada araw ay sino ka para pigilan siya sa paghahanda sa laban? Ang buhay ay ang labang hinaharap nating lahat. Kailanma’y hindi ito naging madali sapagkat kung sa ngayo’y ika’y nasa taas at masigla, maya-maya’y akalain mong dala-dala mo ang bigat ng lahat ng problema at kalaban mo ang buong mundo. Ang daang tinatahak natin araw-araw patungo sa digmaan ay napakahirap at mapaghamon na nga, bakit niyo pa dadagdagan ang bigat ng responsibilidad ng taong magpatuloy na magustuhang mabuhay at lumaban?

Sa mga oras na ito, napakahalaga na tayo’y magkaisa at magtulungan. Sabay-sabay nating harapin ang lahat ng problemang maaaring makaharap at hindi natin pababayaan ang isa’t isa tuwing may nahihirapan at may nasasaktan. Kung ito ang nais gawin ng isang tao ay dapat suportahan natin siya dahil ito ang nagpapasaya sa kanya. Ang gawaing ito ay ang magpapaligaya sa kanya na magpapaalala sa kanya kung gaano kasarap mabuhay at kung gaano kasarap sa pakiramdam ang manalo sa laban. Sa mundong may pagkarami-raming nag-uudyok na sumuko, ang makahanap ng kahit isang rason para magpatuloy sa paglalaban ay ang bukod-tanging sagot sa tanong kung bakit tayo nabubuhay. Nabubuhay tayo para lumaban.

Para sa iba, ang paglagay ng kolorete sa mukha ay nagpapaligaya sa kanila sapagkat naaaliw sila o kaya naman ay nararamdaman nilang gumaganda sila. Ang pagguhit sa mukha ay maaaring maging simbolo ng kahit ano para sa kahit kanino. Ano man ang maging dahilan kung bakit naglalahad ng mga pintura sa mukha ang isang tao ay wala tayong karapatang manghusga at magsabing huwag nilang gawin iyon. Wala tayong karapatang kunin sa kanila ang pinanghuhugutan nila ng lakas ng loob, ng kagustuhang lumaban pa.

Ako ay isa sa kanila. Ako ay lumalaban araw-araw at araw-araw akong naglalahad ng mga kulay at pintura sa mukha na may dangal at pagmamalaki. Ako’y isa sa kanila na humuhugot ng lakas para lumaban sa kasiyahang nararamdaman tuwing naglalahad ng kolorete sa mukha.

Ngunit may isa pa.

Sa pagsuot ng pintura ay siya’y lumigaya

At napagtantong kaya rin nitong paligayahin ang iba

Sa pagtulong at ang pag-aayos ay bumalik ang sigla

Ng mga pusong sumuko at nagpatalo, nagpaubaya

Sapagkat ang tumutulung mga luha sa mata ng iba

Ay kayang punasin ng mabuting kaluluwa

Sa pagpapaalala at pagbibigay ng suporta

Ay napapalala sa kanilang ‘wag sumuko, ‘wag kang bibitiw bigla

Dahil sabay-sabay nating malulutasan ang mga problema

Na sa dulo’y tayo’y magwawagi at

Sa paraang pagkikilala sa angking ganda

Naaalala mo ba ang mga taong namahala sa pagtutulong at pagpapagaling sa mga mandirigma at sundalong nasugatan noong panahon ng giyera at digmaan? Ang mga manggagamot na hindi lang nandoon para ayusin ang mga pisikal na sugat kundi pati na rin para tulungan ang mga nawawalan ng liyab ang mga pusong lumalaban. Hindi lang sila naroon para magpunas ng dugo at magbigay ng gamot para maibsan ang sakit kundi naroon din sila para magpunas ng mga luha at magbigay ng mga nakakakalmang mga salita para manahimik ang mga pusong natatakot at nawawalan ng pag-asa.

Sa mga oras na nababalot sa kadiliman at walang makita-kitang katapusan, ang tao ay walang tigil na maghahanap ng kalutasan hangga’t siya’y mapagod ng husto at maisipang sumuko.

Sila. Sila ang rason kung bakit gusto kong tumulong. Sila ang rason kung bakit nais kong maging manggagamot. Sila ang rason kung bakit ako patuloy na nag-aaral at nag-eensayo. Ang mga ngiting nasisilayan ko pagkatapos ng kalahating hanggang sa isang oras na paggagamot, Na minsa’y sunud-sunod ang pagdating ng aking mga pasyente, Na minsa’y hindi ko namamalayan na kailangan ko rin palang magpagamot, Na kailangan ko rin palang gamutin ang sarili ko.

Para sa akin, nabibigyan ng halaga ang lahat ng pagod at sakit ng katawan sa pagpapagaling sa kanila sapagkat namamasdan ko ang pagbalik ng liwanag at kintab sa mga mata ng tinutulungan ko. Tuwing titingin sila sa salamin para pagmasdan ang gawa ko at palihim na ngingiti kasi maaaring nahihiya o kaya’y ngingiti ng pagkalaki-laki, ay biglang naglalaho ang mga hirap na naramdaman ko habang nanggagamot sa kanila. Para sa akin, ang pagbigay ng rason para ngumiti sa isang tao ay isa sa mga pinakamahalagang gawain sa buong mundo dahil napapaaalala sa kanila na kaya nila ito—na kaya nilang lumaban.

Nagsimula ang aking lakbay sa paghahanda ng sarili ko para harapin ang kada araw na ako’y nabubuhay. Dahil sa totoo lang, sino ang matutulungan ko kung ang sarili ko ay hindi ko lamang maiangat sa kadilimang nakapalibot sa akin? Hinanap ko ang magiging sandalan ko at hugutan ng lakas ng loob para lumaban. Nang nahanap ko ang isang paraan upang pasiyahin ang sarili ko ay unti-unti rin akong natuto kung paano ibahagi iyon at pasiyahin naman ang iba. Sa apat na taong nakalipas, nadaragdagan ang aking kaalaman kung paano napapasa ang ngiting sumibol sa aking mukha patungo sa mukha ng kapwa. Natutunan ko na sa paraan na nahanap kong pasiglahin ang sarili ay kaya rin palang pasiglahin sila. Kagaya ng mga manggagamot sa panahon ng giyera ay natutulungan kong pagalingin ang mga puso ng mga mandirigimang nakakasalubong ko, dahil napapaalala ko sa kanila na maganda sila, may kolorete man o wala. Na kahit gaano man kalakas ang kalaban, sa paligid o sa loob, ay may mga taong naniniwalang kaya nilang panalunan ang laban.

Kung ang mga kolorete ay nagbibigay lakas at ligaya sa mga taong napagmamasdan nating sumusuot nito, maging babae man o lalaki, ay pakiusap ko, huwag na huwag niyo silang pipigilan, huwag na huwag niyo silang huhusgahan, at huwag na huwag niyo silan iiwan. Dahil nahanap nila ang sandatang naaakmama sa kanila at nararamdaman nila na kakayanin nila ang laban na ito, na kaya nilang magwagi sa dulo. Pakiusap ko, na tuwing may nakikita kang nakapalamuti ng mga pintura sa mukha, ay paulanan mo siya ng mga puri at mga salita ng panghihikayat, kagaya ng pagsaludo mo sa mga aktibo at beteranong mga lumaban para sa bayan. Bigyan mo siya ng rason para ngumiti dahil mayroong nakakapansin sa mga paghihirap at mga pinaghihirapan niya.

Asul, kahel, dilaw, pula

Ano mang kulay ang makikita

Alalahanin ang aking mga salita

Maging taga-suot o taga-lagay ng pintura

Lahat ay sumusubok, lahat ay nagpapaligaya

Subalit alalahanin mo rin sana

Na gaano man kagaling ang gawa

Gaano kahusay ang obra maestrang linikha

Sa ilalam ng lahat ng pinturang panggiyera

Ay ang tunay na mandirigma

At ang kanyang angking ganda.

isinulat ni: Joben Peter T. Penetrante | 11- Physics

Para sa hindi nakakaalam, ang salitang “fraulein” ay salitang Aleman,
Na isang binibini o isang babaeng wala pang kasintahan ang kahulugan.
Sa panahon ngayon, sa dinami-daming babae, hindi na mabilang ang pwedeng masilayan,
Ngunit sa pamamagitan ng tulang ito, mga katangian ng iilang babaeng, nababagay tawaging fraulein, inyong malalaman.

Siyempre, ang unang ninanais ng isang lalaki ay isang babaeng maganda.
Pero huwag kalilimutan na ang kagandahan ay iba sa bawat taong nakakakita.
At hindi lamang ito tumutuloy sa panlabas dahil ang kalooban ay isa pa,
Sa mga batayan ng kagandahan ng isang dalaga.

Magsisimula ako sa mga pisikal na katangian,
‘Pagkat kahit sa isang may malabong paningin, ito ang unang napagmamasdan.
At dahil ito rin ay isa sa dalawang basehan,
Kung paano natutukoy ang kagandahan ng mga kababaihan.

Para sa’kin, kahit hindi mapungay, wala mang matingkad na kulay ang mata,
Basta’t kanyang napapansin ang kagandahan ng nasa paligid niya,
Isa siyang binibining may taglay na pambihira.
Kung ang ilong ay medyo hindi rin katangusan, ayos lang yan,
Dahil ang pang-amoy ng isang pango ay hindi naman nababawasan.
Tandaan na ang pang-amoy ay hindi lamang sa bango o baho ng katabi niya sa upuan,
Kundi ito rin ay tumutukoy sa kakaibang pakiramdam na nakaaapekto sa desisyon at katauhan,
Na maaaring magdala sa kanyang kapahamakan o kanyang kaligtasan.
Pagdating sa tenga, wala na akong kaartehan na sasabihin diyan,
Hangga’t siya’y marunong makinig, kahit sinong lalaki’y walang sawa siyang pakikinggan.
Dumako tayo sa bibig na para sa karamihan ng kababaihan, isang instrumentong gamit na gamit.
Sapagkat sa aking pagmamasid kaunti lamang ang mga babaeng marunong manahimik kung kailangan ngunit kaya pa ring buong-pusong magsalita kapag nagigipit.
Kaya kapag ito’y makita ng kahit sinong lumapit, wala na yatang mas kahanga-hanga at mas kaakit-akit.

Balat ang isa pang panlaban ng mga dalaga diyan.
Kahit ano ginagawa, makamit lang ang asam na kutis, kinis at kaputian.
Siguro ‘yan din ang pipiliin ng karamihan sa kalalakihan,
Subalit hindi ako lubos na sumasang-ayon sa argumentong iyan.
Dahil kung minsan, ang hindi makutis, hindi makinis, at hindi maputi, ay may baon ding kagandahan,
Sa kadahilanang tama sila sa paniniwalang hindi lamang ito ang tanging batayan,
O hindi kaya’y may mas importante silang bagay na pinaglalaanan.

Pero titigil na ako sa pisikal na anyo,
Dahil kung sa marka, dalawampung bahagdan lamang ang kanyang mabubuo.
Sa ugali pa ng isang babae mahuhulog ang natitirang walumpung porsyento.
Kaya kung ang babae ay maganda, hindi lamang sa labas kundi pati na sa loob, tiyak siya ay panalo sa lalaking puso.

Unang-una sa aking listahan ang pagiging mahinhin,
Na kapag hindi niya pa kalapit ang isang tao, halos hindi na mamansin.
Ngunit kapag mas nakilala mo na, lalabas ang kakulitan.
Isang simbolo na kahit mahirap man ang daan, sulit naman ang premyong naghihintay sa katapusan.
Kinabibiliban din ang isang babaeng marunong magpakumbaba.
Yung kahit iniligtas na niya ang buong mundo, kanya pang ikakahiya,
At mas pipiliing magmasid sa gilid habang patagong nagsasaya.
Nakakatuwa ring makita sa isang babae ang pagiging palabiro.
Patunay na marunong din siyang magsaya, magpasaya at hindi laging seryoso.
Susunod na katangian ang pagiging palaban.
Kahit anong problema at pagsubok ang dumaan,
Kanya itong haharapin at papalagan, hindi tatakbuhan o tatalikuran,
Dahil alam niyang kaya niya itong malagpasan.
Hindi naman yata mawawala ang pangarap sa buhay,
At ang kaisipan na ang kanyang kinabukasan ay sakanya nakasalalay.
Ang pagiging maunawain ay hindi rin pahuhuli,
Sapagkat ang lahat ng pag-aaway ay naiiwasan kung kahit ang isa ay marunong umintindi.
Para sa kahuli-hulian ngunit ang pinakamahalaga.
Ang pagiging mapagmahal na halos lahat ng iba pang magandang katangian nagmumula.
Sapagkat kung ang babae ay sa pagmamahal marunong magbigay at tumanggap,
Siya ay isang babaeng karapat-dapat ingatan dahil ang ganoong katangian ay mahirap mahagilap.

At doon nagtatapos ang medyo mahabang listahan,
Na para sa akin, magandang taglayin ng mga kababaihan.
Tunay na mahirap ang masilayan ang lahat ng iyon sa iisang katawan,
‘Pagkat ‘yon ay galing sa iba’t ibang katauhang aking napagmasdan.
Kaya naman kung ang babae ay may kahit isa lamang doong taglay na katangian,
Sa tingin ko’y isa na siyang tunay na binibini o isang tunay na fraulein.

Isinulat ni: Edgar P. Rafer

Ang kanta o awit bilang daan para ipahayag ang damdamin ay mas nagkakaroon ng buhay kapag ito ay inaawit.  Mayroong umaawit na mag-isa at mayroon naman umaawit bilang isang grupo. Ang pagkanta ng mang-aawit kasabay ng tugtugin ay nagbibigay ng iba’t ibang epekto sa atin. Isa na dito ang sa pakiramdam na nagpapaganda at nagpapagaan ng loob, naglilikha ng koneksyon sa isa’t isa at saka nakakatulong para makaalala ng mga magaganda o malulungkot na pangyayaring ating naranasan.

Sa ngayong panahon na mraming pagbabago, maraming mang-aawit ang piniling mag-isa o umalis kaysa sa manatili sa kanilang grupo dahil sa kadahilanang hindi mapaliwanag, mga hindi pagkakaunawaan na nauwi sa “pagdidisband”. Kadalasan sa mga mang-aawit na ito na nagpatuloy sa kanilang dedikasyon  sa kanilang talento at ipinakita ang kakayahan na katangi-tangi na minsan hindi nabigyan ng pagkakataon para ipakita dahil sa mga panahong silay nasa kani-kanila pang grupo ay mas lalo pang sumikat nang sila ay nag “solo”.

Naririto ang mga sikat na mang-aawit na mas lalong sumikat sa larang ng pagkanta sa industriya ng musika.

Justin Timberlake

• 

Kabilang siya dati sa grupo na N sync na sinasabing matagumpay na grupo noong 1990’s. Ang pangalawang album ng N sync na “No Strings Attached” ay naging kapansin-pansin na kanta dahil sa nakabenta ito ng mahigit isang milyon sa isang araw na nagsilbing daan para mas lalo makilala siya na itinuturing na bitwin ng karamihan sa kanyang grupo.

Nabilib naman ako sa kanyang dedikasyon at tibay para patunayan ang pagiging mahusay na mang-aawit na nauwi sa pag-alis niya sa grupo. Sunod sunod ang nakamit niyang tagumpay kasama na rito ang kanyang nagawa unang dalawang album na nakabenta nang mahigit pitong milyon.

Nagustuhan ko ang mga ginawang niyang kanta na nagpapakita ng kaangasan. Kasama rito ang mga kantang:

1. Sexy Back
2. My Love
3. What Goes Around Comes Around
4. Can’t Stop This Feeling

Bukod pa rito ay pinagpaliban niya muna ang pagkakanta para ipakita naman ang galing niya sa pag-arte. Mga halimbawa ng pelikula ay:

1. Bad Teacher
2. Friends With Benefits
3. Social Network

Kahit na medyo walang takot ang ipinapakita niya ay hanga pa rin ako sa kanya kung paano niya ginamit ang kanyang oras na nagpalakas ng kanyang kasikatan kahit sa maikling panahon.

Zayn Malik

Kabilang sa One Direction na nakakuha ng madaming atensyon ng mga tao kasama na ako dun dahil sa magagandang awitin na kanilang nagawa. Sila ang kauna unahang grupo na nagkaroon ng apat na sunod sunod na album na nanguna sa US Billboard 200.

Maraming lumalabas na dahilan kung bakit siya umalis sa One Direction noong 2015 katulad ng nakitaan siya na gumagamit ng marijuana, nakita na may kasamang babae sa litrato o ano pang pwedeng makasira sa kanya na ang nais niya lang naman ay magpahinga sa pagkanta na nauwi sa hindi pagkakaunawaan pero hindi naman nagtagal at siyay unti unting bumangon sa kanyang konting pagkawala na hindi ko inaasahan na siya pala ay babalik ngunit tatayo na bilang solo performer. Simula sa una niyang inilabas na kanta ay mas lalo siyang sumikat at mas lalong nakilala ang kanyang magandang boses lalo na sa pagtulungan nila ni Taylor Swift, isang song writer/singer na nagustuhan ko sa pagbuo nila ng theme song ng pelikulang Fifty Shades Darker. Narito ang mga nagustuhan kong kanta:

1. Pillowtalk
2. Dusk Till Dawn
3. I Don’t Wanna Live Forever
4. Entertainer

Kahit na hindi siya nanalo sa X Factor noong 2010, makikita naman natin ngayon kung saan siya inabot ng kanyang talento na hindi siya nawawalan ng pag-asa at tatag ng loob para patunayan kong ano ang kanyang makakaya.

Mayroon din naman sa babae katulad ni Beyonce Knowles-Carter na umalis sa kanyang girl group na Destiny’s Child at mag-isang linupig ang mundo ng musika.

• 

Ang Destiny’s Child ay isa sa mga matagumpay na girl group of all-time. Ang kantang kanilang nabuo na Say My Name ay naparangalan ng best R&B performance at best R&B song sa 43rd annual grammy awards na mas nagpasikat sa kanila lalo na kay beyonce na kanilang bitwin katulad ni Justin Timberlake. Sinubukan niya rin mag solo at pinatunayan na kaya nya ring umangat sa sarili. Ipinalabas ang unang niyang album na I am Sasha Fierce na mabenta sa mga tao at naging sikat. Hindi niya rin inaksaya ang panahon at sinubukang sumali sa mga pelikula, gumanap sa pagpapasinaya ng kanilang dating pangulo na si Barrack Obama, at mas lalong sumikat nung nagpakasal sila sa sikat ring mang-aawit na si Jay-Z Carter at sila’y nagsilbing napakamalakas na impluwensya sa industriya ng musika.

Gustong gusto ko ang theme niya na tungkol sa pagmamahal. Kasama rito ang:

1. Baby Boy
2. If I Were A Boy
3. Halo

Camila Cabello

Kabilang sa girl group na Fifth Harmony na sumikat din. Marami ang nagtaka kung bakit siya umalis kahit na mabilis na lumaki ang dala nilang apoy. Sinabi niya naman ng tapat ang dahilan at hindi niya itatanggi na naging makasarili siya nung panahon na iyon. Gusto niyang kumanta kasama ang kanyang grupo pero gusto niya rin kumanta sa ibang mang-aawit na solo. Bilib naman ako sa katatagan ng kanyang loob kahit na nagawa niya ito sa kanyang grupo ay ipinakita niya pa rin na mahal na mahal niya ang pagkanta na nagustuhan ko. Halos lahat nang ginawa niyang kanta kasama ang ibang mang-aawit ay nagustuhan ko. Iba ang kanyang boses at alindog na mas nakakaakit sa tagapanood at tagapakinig.

Mga nagustuhan kong awitin niya ay:

1. I Know What You Did Last Summer
2. Bad Things
3. Havana
4. Ain’t No Crying In The Club
5. Consquences

Marami pang ibang mang-aawit ang nagdisband dahil sa mga hindi mo inaasahan na problema sa bawat miyembro ng isang grupo pero sumisikat pa rin at meron namang hindi. Makikita natin na kahit na nag solo ang mga mang-aawit, hindi pa rin maalis sa kanila ang kanilang talento at kailangan lang ng tiyaga at pagsisikap upang pagyamanin ito para sumikat at manatili sa taas sa larang ng pagkanta sa industriya ng musika kahit na mapa solo banda ka rito o mapa solo banda roon pa man.

isinulat ni Kristine Angel Cerillo | 11-Physics

Lapis at papel – dalawang bagay na iilan sa mga maaaring ituring na makakapangyarihang sandata sa paglalahad ng damdamin

Bata pa lamang ako ay masasabi ko nang hindi ako eksperto sa larangan ng pagpapakita ng aking nararamdaman. Tuwing nakikipag-usap, mahusay ako bilang tagapakinig ngunit kapag sila naman ang nais makinig sa aking mga kwento ay tila ba nakokonsensya ako na hindi ko magampanang maayos ang aking papel bilang isang tagapahayag. Paano kaya? Mula pagkabata ay dama ko na ang pagsubok na ito lalo na kapag unang araw ng pasukan, sa tuwing makikipag-usap sa mga taong hindi ko gaanong kakilala o talagang hindi ko kilala. Doon na rin nabuo ang pangarap ko na humusay sa larangan ng pagpapahayag lalo na ng aking damdamin. Hindi ko inakala na sa gitna ng proseso ay matatagpuan ko ang mga sangkap na tutulong sa akin na malagpasan ang aking suliranin: ang lapis at ang papel.

Sinubukan kong bakasin nang maigi ang iginuhit kong nakalapis sa aking papel. Namamalikmata lamang ang makapagsasabing makakagalaw ang papel sa sarili nitong pagkilos, ngunit sa pagkamalay at damang dama kong nanginginig ang aking mga kamay ay malaki ang pagkakataon na makabig ko ito at tuluyang mamali sa aking ginagawa. Ito ang unang pagpapakilala sa akin ng aking mga magulang sa pagguhit. Inumpisahan nila akong sanayin sa pagguhit ng mga linya, hugis, at mga bagay mabubuo kapag pinagsama ito at ating nakikita sa paligid. Hindi ito naging madali dahil tulad ng ibang gawain, kapag alam mong wala ang iyong sigla ay hindi ka gaganahang tapusin kung ano man ang iyong nasimulan. Sa pagkakapansin ng aking mga magulang sa asal ko tuwing guguhit ay tinanong nila ako: “Kung ayaw mong gumuhit, ano ang iyong libangan? Ano’ng gawain ang nakapagpapasaya sa iyo?”

Ano nga ba? Kung hindi na nga madali para sa akin na magpahayag ng aking damdamin ay paano ko pa malalaman ang sagot sa kanilang tanong? Habang naghahanap ng kasagutan ay napaisip ko na dahil maraming gawain sa paaralan na kailangang gumuhit, napagpasiyahan ko na ituloy muna ang pag-eensayo sa larangang ito. Doon ko rin natuklasan na ang sining ang susi na makapagbibigay sa akin ng panibagong pag-asa para masagot ang mga katanungan para sa aking sarili.

Mula noong oras na sinimulan kong idikit ang dulo ng lapis sa papel ay sabay rin akong napako sa walang patid na pagguhit. Tuloy-tuloy, hanggang sa mapagtantong tapos na ang disenyo, na kung susuriin ay nagbibigay ang kinalabasang itsura ng makalas na pagkakaikid o kaya nama’y lantarang dating. Tuwing gumuguhit ay gumagamit ako ng isa o maraming linya, na kahit alin man ang gamitin ko sa dalawa ay nais kong makita ng mga magmamasid ng aking mga sining na ito ay bumubuo ng mga anyong madaling maaninag. Sa paraang ito, para na rin silang umaaninag sa bugso ng aking damdamin at nakikinig sa aking mga kwento sa panahong ginagawa ko ang aking mga sining.

Habang tumatagal, sa patuloy kong pagguhit o paglikha ng iba pang klase ng sining ay napagtanto ko na ito na ang matagal kong hinanap na lulutas sa suliranin ko hinggil sa pagpapahayag ng aking damdamin. Ihahanda ang lapis, papel, at iba pang magbibigay ng kulay at kahulugan sa aking gagawing mga sining at ito ang nagsisilbing libangang nagbibigay lunas tuwing ako’y malungkot; ito rin ang isa sa aking mga katuwang o kakwentuhan tuwing ako’y masaya. Ang bawat likhang sining na aking ginagawa ay may baong kwento– mula sa aking sarili, sa mga taong malapit sa aking puso, at sa mundo kung saan tayo nakatira. Ito ang pinakapaborito sa sa paglikha: na may dahilan at pagmumulan ang bawat sining; lahat ay bida sa kanilang mga istorya. Gamit ang simpleng tuldok, linya, at iba pa, lahat ay nabibigyan ng buhay, ng kahulugan. Sa parehong pagkakataon ay natutuhan kong buksan ang aking puso, dahil sa bihirang pagkakataon ay sigurado at alam ko, kung ano ang aking gusto. Sa di inaasahang pagkakataon, nakapagbigay ako ng magandang kwento.

The World and Hers. Ito ay iilan sa aking mga likhang sining na ginawan ko ng kuwento at ang mga linya ay hinango ko mula sa mga paborito kong linya ng tula at kwentong aking nabasa.

Sa pagnanais ko na mapabuti ang aking sarili lalo na sa aking mga hilig gawin, nabawasan ang mga alinlangan ko sa kakayahan kong magpahayag ng aking damdamin. Ang pagguhit ay hindi na lamang tungkol sa pagpapakita ng kaligayahan sa bawat sandali, kundi ay pagmamahal sa bawat segundong inilalaan para rito na magiging sapat na magpursige upang malagpasan ang inis, inip, takot, o galit na nadarama sa parehong kapanahunan. Sa ngayon, mas lalo kong naunawaan ang kapangyarihan ng lapis at ng papel: ang mga ito ang magbibigay ng natatanging boses sa bawat likha kong sining at maglalahad ng mensaheng nais kong iparating.

Iba pa:

ni JOHN CLAUDE B. CERIOLA

Ang pamumuhay nang matiwasay at masaya ay puwede nating maituring na isa sa ating mga layunin sa buhay. Kung titingnan natin ang mga taong nasa puwesto, mayayaman at iba pang may katayuan sa buhay, masasabi nating nauubusan na sila ng oras o kaya naman ay malapit nang dumating ang kanilang huling sandali para maging masaya; tunay na masaya. “Ang oras ay ginto”, isang kasabihan na nagbibigay ng karunungan sa lahat ng tao ng kahit anong edad na limitado lang ang panahon natin para makuha ang mga inaasam natin. Dito ko napagtanto na habang tumatagal ang panahon ay mas umiikli na ang oras ko para makamit ang aking mga layunin, hindi lamang para sa aking sarili kundi para sa lahat ng mga malapit sa aking puso.

Nag-isip ako ng mga gawaing maaaring makatulong sa akin sa aking pagtanda. Habang nag-iikot ako sa YouTube ay nahagilap ko ang isang motivational video patungkol sa paggamit ng nalalabing oras ng tao sa mga importanteng aktibidad na may benepisyo sa tagal ng panahon.

Hindi ko inakalang sa aking paglilibang ay mag-uugat ang pagbabago sa aking sarili. Doon sa pinanuod kong bidyo ay sinasabing sa bawat layunin na ating gustong makamit ay may kaakibat na pagsubok at pagsasakripisyo. Ibinahagi rin sa bidyung iyon na lahat ng may mga nakamit na sa buhay ay naghirap “at some point” o sa isang punto ng kanilang buhay. Kapag daw tayong lahat ay nagtatrabaho with no excuses o walang dahi-dahilan ay magiging produktibo at masagana sa resulta ang sistema.

Ang pinaka-tumatak sa aking isipan mula sa bidyo ay ang pagpapasigla ng kalusugan o fitness. Ano nga ba ang fitness? Ito ang pagiging malusog at angkop ang pangangatawan sa lahat ng pagsubok na pagdaraanan nito. Sa katotohanan, ang ating katawan ay makakaranas ng paghina sa agos ng panahon dahil na rin sa pinagdaanan nito. Ngayon, isang aktibidad na maaaring makapagpatagal ng optimum o pinaka-kakayahan ng katawan natin ay ang pag-eehersisyo. Maraming pananaliksik ang nagawa patungkol sa mga benepisyo nito at napakaraming mga sakit ang puwedeng maiwasan sa kaunting oras na pag-eehersisyo araw-araw.

• 

Simula pa noong elementarya ay itinuro na sa atin kung paano magsimula mag-ehersisyo at palakasin ang mga buto’t masel. Ang pag-eehersisyo ay isang malaking entity o kabuuan at ito’y may dalawang pangkalahatang sanga: CALISTHENICS at WEIGHTLIFTING.

CALISTHENICS

Wala talaga akong hilig sa paggawa ng mga nakakapagod na mga aktibidad sapagkat noon pa lamang ay sinasabi na ng aking physician na mahina ang aking baga at hindi rin masyadong pinapayo ang labis na kapaguran. Subalit, nagsimula akong mahilig sa isang isport noong kabataan ko, at ito ay ang basketbol. Alam natin na ang basketbol, tulad ng karamihan ng mga isport ay kumukonsumo ng labis na hininga at labis ka rin ditong mapapagod. Noong una ko itong masubukan ay hindi ko ininda ang kapaguran na aking naramdaman dahil na lamang sa nagsasaya ako maglaro nito kasama ang aking mga kaibigan. Sa mga oras na iyon ay napagtanto ko na maaaring ito na ang isport na para sa akin kaya mas maraming oras na ang aking ginugugol sa pagtuklas nito. Sa kasamaang palad, hindi ko nalaman kung ano ang dapat gawin upang mas gumaling pa sa isport na iyon. Nalaman ko lamang ang kasagutan nang mapadpad ako sa mundo ng calisthenics o pagbubuhat ng sariling bigat upang makalupon ng karagdagang lakas.

• 

Ano nga ba ang mayroon sa calisthenics? Isa sa pinakamalaking benepisyo ng calisthenics ay hindi nangangailangan ng mga kagamitan upang maisagawa. Sagana sa mga variations o pagkakaiba- iba ang calisthenics sapagkat katawan naman natin ang magdidikita kung gaano kalakas at karami ang pag -eehersisyong nais nating maisagawa.

Ang aking katawan noong bata pa lamang ako ay mahina at kulang sa nilalaman at simula noong nalaman kong puwede palang baguhin ang estado ng ating katawan ngunit mangangailangan ito ng lakas ng loob at tiyaga sapagkat hindi mo makikita ang resulta agad-agaran. Push-up ang pinaka-unang ehersisyong-calisthenic ang aking isinasagawa dahil ang push-up ay pinapalakas ang triceps, chest, at shoulders. Sa unang linggo ng aking pag-eehersisyo ay wala akong makitang pagbabago kaya medyo nawalan ako ng pag-asa at tinamad din ako nang kaunti. Ngunit, sa bawat makita kong tao na maganda ang pangangatawan ay muling naibabalik ang aking hilig at motivation.

Sinuri ko nang mabuti ang aking pagsasagawa ng calisthenics at ginamit kong muli ang YouTube upang matuto ng tamang paraan para sa calisthenics. Natuklasan kong marami akong pagkukulang at pagkakamali sa bawat ehersisyong aking ginagawa. Aking ibabahagi ang tatlong pinakaimportanteng mga payo sa calisthenics:

1. Kitain ang karapatang umunlad sa calisthenics; Hindi dapa sinasanay ang sarili na gawing libangan ang calisthenics sapagkat maaaring ito’y magdulot ng disgrasiya o sakuna. Unahing pag-aralan ang pundasyon at sa paglipas ng panahon ay masasanay na lamang ang katawan at ito’y gagalaw na nang mas madali at kabisado na ang mga paggalaw na kailangan sa calisthenics.
2. Huwag mong ikumpara ang iyong sarili sa iba; Lahat tayo ay nagsimula sa calisthenics sa magkakaibang punto. Wala tayong kapareho at ang ating paglalakbay ay mangyayari sa ating kagustuhan at bilis. Hindi masamang tumingin sa ibang tao na nakamit na ang benepisyo ng calisthenics at ito’y maaari pa ngang magawang inspirasyon.
3. Ang calisthenics ay pinaghalong lakas at kaayusan ng galaw; Karamihan ng mga nasa industriya ng calisthenics ay malakas ngunit hindi lamang puro lakas ang nakasalalay sa calisthenics. Nagmula ang salitang calisthenics sa Griyegong mga salita na ‘kalos’ at sthenos’ na nangangahulugang kagandahan at lakas. Ang kagandahan na ipinaparating sa calisthenics ay kagandahan sa paggalaw at pagkontrol ng mga kasukasuan. Kapag napagsama natin ang dalawang ito ay makakabuo tayo ng maayos at produktibong calisthenics na ehersisyo.

WEIGHTLIFTING

Sumunod sa calisthenics ang aking pag weighlift dahil sa calisthenics ay nakabuo ako ng sapat na lakas at disiplina na kailangan sa weightlifting. Hindi madaling gawin ang pagbubuhat ng weights kaya naman ipinayo sa akin na magpatulong sa trainor sa pagbubuhat. Sa isang gym sa aming lungsod nagsimula ang aking paglalakbay. Doon ko nakilala ang aking trainor na masipag at matiyaga sa pagtuturo ng mga tamang pamamaraan at kakayahan. Sa unang pagkikita namin ay tinanong niya muna ako kung ano ang karansan ko at akin namang sinabi na mayroon akong natutunan sa calisthenics ngunit sinabi niyang magkaiba ang prinsipyo ng weighlifting sa calisthenics. Hindi ako pinanghinaan ng loob subalit tinanggap ko na lamang na hindi lahat ng nakuha ko sa calisthenics ay magagamit ko sa weightlifting.

Tatlong bagay lang naman ang kailangang tandaan sa pagbubuhat. Una ay ang tamang tindig at paghinga sa bawat pag-ulit ng ehersisyo. Pangalawa ay ang pagbabago ng mga ehersisyong isinasagawa upang “gulatin” ang mga masel at pilitin itong lumaki. Ang huli ay mas mainam na tama ang ginagawa kahit kaunti lang kaysa sa pilit ang ginagawa pero marami dahil ang pinakamahalaga sa weighlifting ay tamang form o porma ng paggawa.

AKING KARANASAN

Sa pagbubuod, napakalaking tulong talaga para sa akin ng calisthenics at weighlifting dahil dito ko natutunang maging disiplinado at pursigido. Ang dalawang ito ay nag-ugat sa aking pagnanais na patibayin pa ang aking sarili at wala akong pagsisisi sa pagod at hirap na dinanas ko sapagkat napakaganda ng bunga nito. Kung hindi ko sinimulan ang dalawang ito ay malaki ang tiyansa na magiging mahina at lumpo ang aking katawan dahil sa mga gawi ko noon na panay kain ng mga hindi masusustansiyang pagkain at paglalaro ng mga video games nang madalas. Alam kong hindi ko pa talaga nakakamit ang nais ko pero magsisilbi itong gabay sa susunod na kabanata ng aking buhay. Ituturing ko itong isa sa pinakaimportanteng pangyayari sa buhay ko at lagi kong aalalahanin kung saan ako nagsimula at kung ano na ang aking nakamit kapag dumating ang oras na pinanghihinaan na naman ako ng loob upang lagi lang na magpatuloy sa kabila ng mga ibinabato sa atin ng katotohanan ng buhay.

Isinulat ni: Jon Monre R. Beringuela

Ako ay isang DOTA 2 enthusiast (magarbong salitang nangangahulugang “adik”). Sa mga hindi nakakaalam ang DOTA 2 ay isang libre at kumpetitib na laro na MOBA (multiplayer online battle arena) o labanan sa isang lugar na pangmaramihang manlalaro sa internet kung sa Filipino. Medyo komplikado (siguro) ang depinisyon kaya tandaan na lang na basta ito’y nakakaadik lalong lalo na kung magaling yung naglalaro B-). Pero minsan nakakawalang ganang maglaro kung pangit ung comp shop. Lalong lalo na kung mahina ang internet connection o net. O kaya naman sira sira mga equipment. Minsan naman ang baho ng comp shop dahil di umuuwi yung mga tagalaro. Sa isang positibong tala, mas ginaganahan naman ang mga naglalarong maglaro kung magaganda ang kagamitan sa comp shop kagaya ng teklado (keyboard), maws at ung mismong upuan. Nasa baba ay lista ng comp shops na napuntahan at nalaruan ko na sa Partido at sa Naga at ang pagsusuri o pagmamarka ng mga ito. May mga konting kwento na rin sa ibang mga comp shop.

Tandaan: Ang pakasunodsunod nito ay base sa sarili kong kagustuhan

9. RGY o Jacksonville            Goa

Dito ako nagsimulang maglaro ng DOTA 2. Dito ko rin una at huling sabay na laruin ang DOTA 2 at League of Legends. Istandard ang kalidad ng mga kagamitan sa comp shop na ito pati na rin ang bayad. Noon ay medyo ayos naman yung net pero unti-unti itong bumagal hanggang sa hindi na ako nakapaglaro ng gusto kong laruin at ang nalalaro ko na lang dito ay LOL. Ngayon ay wala na ang comp shop na RGY. Kaya kung gusto mong maglaro ay huwag dito kasi hindi ka naman talaga makakalaro. Hindi na ito maibabalik pa.

8. Evanz (evanzalmighty)       Goa

Sa mga unang araw ko ng paglalaro ay dito ako. Nakatipid ako rito dahil kung may account ka sa comp shop na ito ay sampung piso lang ang isang oras. Ang ibig sabihin nito ay kung may 100 daan ka ay may siguradong sampung oras ka na. Istandard rin ang kalidad ng mga kagamitan rito pero kakaunti nga lang. Maliit na establisyimento lang ito kung saan may walo o siyam lang na kompyuter. Tatlo ang pintuan ng comp shop na ito. Isa na yung pasukan o entrance. Isa pa yung pintuan sa banyo. At yung huli ay pintuan na konektado sa bahay ni kuya Evanz na may-ari nung comp shop. Ang kapangitan lang rito ay hindi gaanong kabaitan yung bantay. Strikto siya na bawal ang mga tambay, yung mga manonood lang at hindi maglalaro. Mahirap makipagkaibigan sa kanya maliban na lamang kung may kaibigan kang malapit rin sa kanya. At kung hindi ka magiliw sa kanya ay hindi ka magiging malapit sa kanya kahit na ilang ulit ka pang maglaro dun.

Tandaan: Ang ‘evanzalmighty’ ay hindi opisyal o tunay na pangalan ng comp shop kaya wag na wag mo itong banggitin sa loob ng comp shop o sa kahit kaninong kilala ni kuya evanz kundi ay lagot ka kay manong bantay

7. Secret shop              Goa

Iba iba ang mga kompyuter dito. May ibang malalaki’t magaganda ang graphics at may iba naman na istandard lamang. Iba iba rin ang mga teklado rito. May ibang magaganda at may iba ring istandard lamang. Ang presyo rito ay istandard rin. Para sa akin ay maganda ang loob ng comp shop  na ito. Isa pang maganda rito ay ang lahat ng pang-ulong hatinig o headset ay magaganda. Tuwing umaga ay makakagamit ka rin ng browser at makakapaggawa ng ibang bagay habang ikaw ay naglalaro katulad na lamang ng pagnood ng Youtube videos at pakikinig ng mga awitin online.Ang kapangitan naman rito ay tuwing hapon ay bumabagal na ang net kaya umaga lang magandang maglaro rito.

6. Raknet                     Goa

Ang mga kompyuter rito ay nakahati sa dalawa. Mga big-screen at mga ordinary. Ang kagustuhan ko lang rito ay ang mga big-screen. Lalong lalo na ngayon na may kasama na rin itong magandang teklado at magandang maws at magandang pang-ulong hatinig. Makakagamit ka ng magagandang kagamitan sa istandard na halagang labinglima piso isang oras. Ang kapangitan rito ay hindi ka pwede magpagawa ng account kaya wala yung mga promo na meron sa ibang comp shop gaya ng isang daan para sa siyam na oras. Kaya kung gusto mong tumipid ay magbabayad ka ng singkweta para sa apat na oras at dalawa nito ay isang daan na pero para lang sa walong oras. Isa pang kapangitan rito ay hindi ka talaga pwede gumamit ng kahit anong browser kundi ay hihina ang net ninyong lahat at makakarinig ka rin ng mga sigaw ng mga taong nagrereklamo’t galit sa kung sinuman may kasalanan.

5. Briggz Hub             Tigaon

Ang lahat ng kagamitan rito ay magaganda. Maganda ang upuan. Maganda ang kompyuter. Maganda ang pang-ulong hatinig. Maganda ang teklado. Maganda ang maws. Maganda rin pati yung loob ng comp shop. Ang presyo rito ay konti lang itinaas mula sa istandard na presyo. Ang isang oras ay dalawampung piso. Ang pangit lang rito ay kung may gumagamit ng browser ay hihina ung net. Kaya kahit na maganda ung mga kagamitan ay hindi ka naman makakanood ng mga gusto mong panuorin na online at hindi ka rin makakarinig ng mga gusto mong pakinggan habang ikaw ay naglalaro.

4. Iconn                       Goa

Istandard ang mga kompyuter rito kahit na may mga ibang magaganda ang graphics. Ang mga pang-ulong hatinig ay magaganda rin. Istandard rin ang mga teklado at mga maws. Istandard rin ang presyo. Ang kagandahan rito ay minsan makakagamit ka ng browser. Pwede kang manood ng anime o Youtube vids. Pwede ka ring makinig ng mga kanta sa net. Ang kagandahan din rito ay mababait ang mga bantay dahil mga kapwa mo silang tagalaro. Maganda rin dito kasi pwede ka maglaro hanggang umaga o sunod na araw. Para sa akin, ang Iconn ang pinakamatatag na comp shop sa Partido.

Simula dito ay magaganda na ang mga comp shops. Yung tipong pwede kang magbrowser at mabilis ang net. Yung tipong magaganda ang mga kagamitan. At lahat sila ay nasa Naga. Kaya ang pagpopokusan ko na lang ay yung mga kapangitan rito at ung talagang kagandahan at kakaibahan sa isang comp shop.

3. Meta                        Naga

Ang kapangitan rito ay hindi lahat ng upuan ay maganda. May mga ibang upuan na monoblock lang. Kung monoblock lang ang upuan mo ay sa tingin ko medyo sayang yung mahal na halagang ibinayad mo. Ang net rin dito ay hindi kasimbilis nung susunod na dalawa pero mabilis pa rin.

2. Mineski Infinity      Naga

Sa tatlo ay dito ang may pinakamahal na bayad na hanggang tatlumpung piso isang oras. Pero maganda naman talaga ung mga kagamitan rito. Ayos yung pakiramdam sa mga daliri ng paggamit ng teklado. Kapantay sana ito ng nasa unang pwesto ngunit may lamang talaga yung nasa unang pwesto.

1. Topsecret                Naga

Ito na. Dito na. Ito yung comp shop na paborito ko. Yung gusto kong laruan palagi kung may oras at pera ako. Nageenjoy talaga ako nang sobra tuwing ako’y naglalaro dito. Mas lalo na kung may kasama. Ang ganda ng pang-ulong hatinig. Ang ganda ng kompyuter. Ang ganda ng upuan. Ang ganda ng maws. At yung nagiisang dahilan kung bakit nakakalamang ang topsecret sa mineski ay yung teklado rito. Ang sarap sa pakiramdam tuwing ginagamit ko ung teklado. Ang ganda mag-type nang mabilisan. Mas mura rin dito kumpara sa mineski pero ung teklado talaga eh.

Espesyal na Pagbanggit:

Dell (Balingbing)        Goa

Hindi pang-gaming mga kagamitan dito. Hindi mainam ang net para sa paglalaro. Pero dahil noon ay maraming mga iskolar ng pisay ang naglaro dito kasali na ako ay naibanggit ko ‘to. Pero hindi ko talaga inirerekomenda na maglaro dito.

Iba iba ang kagustuhan ng mga maglalaro. Yung iba gusto maganda dapat ang mga kagamitan. May mga iba naman na gusto lang talaga makalaro kaya kahit istandard lang ang mga kagamitan at medyo mahina’t mabagal ang net ay ayos lang sakanila basta makalaro. Ako ay kabilang sa dalawang grupong ito. Ako talaga mas gugustuhin kong maglarong magaganda ang kagamitan at nakakagamit ng browser at nakikinig sa mga kanta sa Youtube pero basta makalaro ay okay ako.